Postanowienie NSA z 25 września 2014 r., I OW 99/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej

Sprawa

z wniosku Burmistrza Miasta Mikołowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Mikołowa a Burmistrzem Miasta Ogrodzieńca w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy o nienależnie pobrane przez J. K. świadczenia rodzinne postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Ogrodzieńca jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.

Skład

Sędzia NSA Ewa Dzbeńska przewodniczący
Sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący
Sędzia del. NSA Jacek Hyla przewodniczący, sprawozdawca
starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski protokolant

Uzasadnienie

Pismem z dnia 28 marca 2014 r. nr SSR/DS./818/1595/11 Burmistrz Miasta Mikołowa wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim i Burmistrzem Miasta Ogrodzieniec w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez J. K., zamieszkałą w G. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 16 grudnia 2011 r. przyznano J. K. świadczenia rodzinne na okres od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. (z uwagi na zamieszkiwanie w M.). Następnie w dniu [...] października 2012 r. została wydana decyzja o uchyleniu J. K. z mocą od dnia 1 sierpnia 2012 r. przyznanych świadczeń w związku ze zmianą struktury rodziny, a tym samym utratą uprawnień do pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W dniu 28 sierpnia 2013 r. J. K. poinformowała organ o zmianie miejsca zamieszkania od 1 listopada 2013 r. Jednocześnie w dniu 12 grudnia 2013 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez J. K. świadczeń rodzinnych.

Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r., MOPS w Mikołowie, z uwagi na swą niewłaściwość przekazał dokumentację dotyczącą J. K. zamieszkałej w G. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ogrodzieńcu. Następnie w dniu 30 stycznia 2014 r. OPS w Ogrodzieńcu, uznając się niewłaściwym w sprawie, zwrócił do organu w Mikołowie akta sprawy, powołując się na art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Burmistrz Mikołowa uważa natomiast, że organem właściwym do orzekania w sprawie powinien być, z uwagi na miejsce zamieszkania J. K. na terenie Miasta Ogrodzieniec – jego Burmistrz.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy Ogrodzieniec wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozpoznania sprawy J. K. dotyczącej nienależnie pobranych przez nią świadczeń rodzinnych jest Burmistrz Miasta Mikołowa.

W uzasadnieniu wskazano, że pomimo, iż MOPS w Mikołowie posiadał informację, że świadczenia rodzinne za okres od 1 sierpnia 2012 r., do 31 października 2012 r., stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne to w okresie kiedy strona otrzymywała w tamtym organie świadczenia rodzinne, nie wszczął postępowania w sprawie ustalenia i następnie żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Dopiero w dniu 12 grudnia 2013 r., po zawiadomieniu przez J. K., że od nowego okresu zasiłkowego będzie mieszkać na terenie gminy Ogrodzieniec, MOPS w Mikołowie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na syna M. K. i następnie przekazał sprawę do OPS w Ogrodzieńcu uznając się niewłaściwym do jej rozpoznania.

Zdaniem organu Burmistrz Miasta Mikołowa jest właściwy do ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych dla J. K., albowiem skoro był organem właściwym w przedmiocie przyznania i wypłacania jej świadczeń rodzinnych, to jest również organem właściwym w sprawie orzekania o uznaniu świadczeń rodzinnych za okres od 1 sierpnia 2012 r., do 31 października 2012 r., za nienależnie pobrane.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość w sprawach należących do sądów administracyjnych należy do kompetencji Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W realiach sprawy wystąpił spór negatywny o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Mikołowa, a Burmistrzem Miasta i Gminy Ogrodzieniec, dotyczący prowadzenia postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych od J. K. Ogólne zasady dotyczące właściwości organów zawiera Kodeks postępowania administracyjnego, jednak ustawy szczególne mogą zawierać odrębne, szczególne regulacje w tym zakresie. Zawiera je ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), która w art. 3 pkt 11 stanowi, że przez organ właściwy rozumieć należy wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Art. 30 ustawy, regulujący kwestie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie określa w sposób szczególny organu właściwego do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń. Zatem za organ właściwy do orzekania w sprawie zwrotu świadczeń należy uznawać ten, o którym mowa w art. 3 pkt 11 tej ustawy. Osoba, wobec której wszczęto postępowanie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest bowiem osobą otrzymującą świadczenie w rozumieniu powołanego przepisu. Przedstawiona powyżej ocena prawna jest zbieżna ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z dnia 10 września 2013r. sygn. akt I OW 125/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stwierdzić należy na marginesie, że regulacja art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie definicji organu właściwego w sprawach objętych nią świadczeń, nie odbiega od zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 21 pkt 3 jako generalną zasadę ustalania właściwości organu wskazuje miejsce zamieszkania podmiotu, do którego rozstrzygniecie ma być skierowane. Argumentacja Burmistrza Miasta i Gminy Ogrodzieniec, zmierzająca do wykazania, że organem właściwym do orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń powinien być ten organ, który świadczenia wypłacił, może być w świetle obowiązujących przepisów uznana jedynie za postulat wobec ustawodawcy o charakterze de lege ferenda.

Jak wynika z akt sprawy miejscem zamieszkania J. K. jest obecnie Ogrodzieniec, a zatem organem właściwym do prowadzenia wobec niej postępowania o zwrot nienależnie pobranych świadczeń jest Burmistrz Miasta i Gminy Ogrodzieniec.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.