Uzasadnienie
Burmistrz B. wnioskiem z dnia 4 maja 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem B. a Burmistrzem P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. R. z dnia 24 lutego 2016 r. o przyznanie zasiłku stałego.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że A. R. pismem z dnia 24 lutego 2016 r. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przyznanie prawa do zasiłku stałego. MGOPS w P. przy piśmie z dnia 9 marca 2016 r. wniosek A. R. przesłał do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Dnia 18 marca 2016 r. MOPS w C. powyższy wniosek przekazał według właściwości do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., wskazując, że A. R. jest mieszkańcem tej gminy.
Burmistrz B. stwierdził ponadto, że z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że A. R. obecnie przebywa w Wojewódzkim Szpitalu Neuropsychiatrycznym w L. Od dnia 28 września 2011 r. zainteresowany zameldowany jest na pobyt stały w T. gmina P. W gminie B. został on zameldowany jedynie na pobyt czasowy do dnia 30 czerwca 2016 r., jednak nigdy na tym terenie nie przebywał ani nie zamieszkiwał. Z powyższych względów przyjąć należy, że A. R. jest osobą bezdomną i dlatego gminą właściwą do rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie zasiłku stałego jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.
Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Dyrektor MGOPS w P., działający z upoważnienia Burmistrza P., który w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu podkreślił, że związki A. R. z P. nie mają i nie miały charakteru stałego. Zameldowanie w T. na pobyt stały nie było połączone z faktycznym zamieszkiwaniem pod tym adresem. Świadczy o tym fakt, że do dnia 30 czerwca 2016 r. A. R. zameldowany był również na pobyt czasowy w gminie B. Ponadto z oświadczenia T. O. mieszkającego w T. wynika, że A. R. zameldował się w T. bez jego wiedzy i zgody.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem B. a Burmistrzem P. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku A. R. o przyznanie zasiłku stałego.
Przystępując do rozpoznania tego sporu wskazać należy, że stosownie do art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
- pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość istotne znaczenie ma treść art. 101 u.p.s., który stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1), a w przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).
Pojęcie osoby bezdomnej na użytek ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.
Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150 ze zm., dalej ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego), do której odsyła art. 6 pkt 8 u.p.s., pod pojęciem lokalu mieszkalnego rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy takim lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że A. R. zameldowany jest na pobyt stały w T., gmina P. Jednak nie może tam powrócić, gdyż zameldował się w nim bez wiedzy i woli właściciela lokalu. Obecnie zainteresowany przebywa w Wojewódzkim Szpitalu Neuropsychiatrycznym w L. Taka placówka medyczna niewątpliwie nie stanowi lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Skoro w sprawie niesporne jest, że A. R. nie może powrócić do miejsca, gdzie jest na stałe zameldowany oraz że zainteresowany przebywa w szpitalu, który nie stanowi "lokalu mieszkalnego" w rozumieniu powołanego przepisu ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, to zachodzą przesłanki do uznania A. R. za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s.
W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Skoro miejscem zameldowania A. R. na pobyt stały jest miejscowość T., gmina P., to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego jest Burmistrz P. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.