Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SAB/Rz 18/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi P.B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w J., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, ustanowił dla skarżącego radcę prawnego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w oparciu o złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty ustalił, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym z pięcioletnim synem. Zamieszkują w mieszkaniu brata skarżącego – P. B.. Nie ponoszą z tego tytułu żadnych wydatków. Źródłem utrzymania skarżącego jest praca zarobkowa. W okresie od czerwca do października 2010 r. skarżący zarobił kwotę [...] netto. WSA wskazał, że skarżący prognozuje, że w miesiącu październiku zarobi kwotę ok. [...] złotych netto.
Jak wskazał Sąd dalej, łączne zadłużenie skarżącego w instytucjach bankowych wynosi [...] zł; rachunek rozliczeniowy [...] zł, rachunek karty kredytowej [...]. Na średniomiesięczne wydatki skarżącego składają się: utrzymanie syna [...] złotych, wyżywienie [...] złotych, czynsz za mieszkanie – [...] złotych, lekarstwa – [...] złotych, telefon [...] zł., inne wydatki, w tym gaz, prąd, ubezpieczenie syna – [...] zł.
Mając na uwadze powyższe okoliczności – sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową skarżącego oraz ogólne koszty utrzymania gospodarstwa domowego Sąd I instancji stwierdził, że dochód uzyskiwany przez skarżącego jest stały, ale jednocześnie zbyt niski by można było z niego wygospodarować środki na opłacenie radcy prawnego. Z tych względów Sąd postanowił przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie fachowego pełnomocnika.
Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd zwrócił uwagę, że dochód skarżącego nie jest na tyle niski, aby uzasadnić przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd wywodził, że aktualnie uzyskiwane przez skarżącego dochody, przy jednoczesnym braku konieczności opłacenia pomocy prawnej radcy prawnego, pozwolą mu poczynić oszczędności na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej.
Sąd stwierdził także, że koszty związane z uczestnictwem w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają charakter "pierwszorzędny", co oznacza, że zwolnienia od ich poniesienia nie można uzasadniać koniecznością uregulowania innych zobowiązań o charakterze konsumpcyjnym.
P.B. złożył zażalenie na punkt drugi powyższego postanowienia, w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zażalenie oparte zostało na zarzucie naruszenia art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu zażalenia podano m.in., że ww. przepis nakazuje rozważyć sytuację wnioskującego o prawo pomocy w kontekście możliwości poniesienia kosztów, a nie uzyskiwanych dochodów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "§ 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy dokonał analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego w kontekście spełnienia zarówno przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 246 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd brał pod uwagę nie tylko osiągnięte przez skarżącego dochody, ale uwzględnił również składane przez skarżącego oświadczenia dotyczące prognozy co do spodziewanych dochodów. Jednocześnie Sąd ocenił wysokość kosztów postępowania, które mogą wystąpić w sprawie.
Sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową i rodzinną skarżącego wskazując, że dochód uzyskiwany przez skarżącego jest stały i jednocześnie nie na tyle niski, aby przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym nie tylko ustanowienie radcy prawnego, ale i zwolnienie od kosztów sądowych.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, skoro zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw, na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.