Postanowienie NSA z 19 stycznia 2015 r., I OZ 10/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2996/13 oddalające wniosek E. O. o przyznanie prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi A. K., L. W. i U. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Joanna Banasiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

W dniu 31 października 2013 r. U. T., A. K. i L. W., reprezentowane przez radcę prawnego, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa użytkowania wieczystego.

W sprawie tej, rozpoznawanej pod sygnaturą akt I SA/Wa 2996/13 pismem z dnia 16 listopada 2014 r. E. O. złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszym postępowaniu oraz postępowaniach wpadkowych wymienionych we wniosku sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W piśmie tym zawarty został także wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2996/13, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., oddalił wniosek E. O. o przyznanie prawa pomocy.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 32 p.p.s.a., uprawnienie do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Ponadto ustawa przyznaje przymiot strony także uczestnikom postępowania, tj. osobom, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Sąd podał ponadto, że zgodnie z § 2 art. 33 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...], jak i wydana w pierwszej instancji przez ten organ decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], nie wskazują jako strony postępowania E. O. Oba rozstrzygnięcia nie zostały jej doręczone. Sąd uznał zatem, że skoro E. O. nie przysługiwał przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym rozstrzygnięciem, to nie posiada ona również w chwili obecnej przymiotu strony postępowania sądowoadministracyjnego. Skutkiem tego jest niemożność przyznania jej prawa pomocy, jako że stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie. Dlatego Sąd wniosek E. O., jako nie pochodzący od osoby legitymowanej do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy, oddalił. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że przypadku wystąpienia przez wnioskodawczynię z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym i ewentualnym pozytywnym jego rozpatrzeniu przez Sąd, będzie ona mogła wystąpić ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który wówczas zostanie rozpoznany merytorycznie.

Na powyższe postanowienie E. O. złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie w całości. Ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu, jednocześnie składając taki wniosek.

W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sędziego WSA, który został objęty wnioskiem z dnia 16 listopada 2014 r. o wyłączenie od dalszego orzekania w niniejszym postępowaniu. Podniesiono także, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ wskazana podstawa prawna oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy została oparta o zarzut niezgłoszenia przez E. O. wniosku o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Zdaniem skarżącej – jako, że występuje ona bez profesjonalnego pełnomocnika – uznać należało, że jej wniosek z dnia 16 listopada 2014 r. zawierał także wniosek o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Sąd powinien ją zatem wezwać do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Wobec tego E. O. zarzuciła, że wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne i nieuzasadnione. W zażaleniu wymieniono decyzje i orzeczenia sądowe, z których – w ocenie skarżącej – wynika jej interes prawny w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przytoczone unormowanie nie pozostawia wątpliwości, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania. Przepis art. 32 p.p.s.a. jednoznacznie określa strony postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu przez Sąd I instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa użytkowania wieczystego wniosły: A. K., L. W. i U. T., zaś E. O. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. W tej więc sytuacji wnioskodawczyni nie może być uczestnikiem postępowania na prawach strony, o jakim mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a.

Jeżeli zdaniem E. O. wynik niniejszego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, to może ona zgłosić (w każdym czasie) swój udział wnosząc o dopuszczenie przez Sąd do udziału w sprawie, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a.

Skoro tego rodzaju wniosek nie został dotychczas złożony, wniosek E. O. z dnia 16 listopada 2013 r. o przyznanie prawa pomocy, jako niepochodzący od strony postępowania zasadnie oddalono. Z wyraźnej regulacji zawartej w art. 243 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że prawo pomocy może być przyznane jedynie stronie postępowania.

Treść pisma E. O. z dnia 16 listopada 2013 r., wbrew zawartym w zażaleniu twierdzeniom, nie upoważnia do uznania, że w piśmie tym zgłoszono także wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie.

Mając na uwadze podniesione okoliczności uznać należy, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.