Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 358/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił A.M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości postanawia.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r., doręczonym w dniu 31 lipca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę A.M. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] marca 2013 r. z powodu nie złożenia jednego jej odpisu.
W dniu 19 sierpnia 2013 r. skarżąca złożyła osobiście w siedzibie sądu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu wskazała, że uważała, iż w sytuacji gdy złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, to odpis skargi powinna złożyć dopiero po rozpatrzeniu tego wniosku. Podkreśliła, że kiedy wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony, z zachowaniem siedmiodniowego terminu uiściła należny wpis natomiast nie złożyła odpisu skargi sądząc, że zostanie do tego wezwana przez Sąd. Dodała, że w dniu 14 sierpnia 2013 r. udała się do WSA w Kielcach, gdzie otrzymała informację, że może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi. Wraz z wnioskiem skarżąca złożyła brakujący odpis skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przywołując treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") oraz art. 87 § 1 - 4 p.p.s.a. stwierdził, iż powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie pozwalają na przyjęcie braku winy skarżącej w jego przekroczeniu. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca wraz z wezwaniami do uiszczenia wpisu sądowego oraz do złożenia jednego odpisu skargi otrzymała dwa pouczenia. Każde z tych pouczeń zawierało informację o możliwości przyznania prawa pomocy, natomiast z żadnego z nich nie wynikało, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wstrzymuje bieg terminu do uzupełnienia innych braków skargi. Skarżąca nie miała więc żadnych podstaw, aby stwierdzić, że odpisu skargi nie musi składać w ciągu 7 dni od otrzymania ww. wezwania, gdyż zostanie do tego ponownie wezwana po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Natomiast jeżeli skarżąca miała wątpliwości jak należy postąpić to powinna zadzwonić do Sądu, bądź uzyskać potrzebną informację w czasie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek skarżącą złożyła osobiście w siedzibie Sądu w dniu 29 maja 2013 r. zwłaszcza, że w tej dacie wciąż jeszcze termin do złożenia braku skargi nie upłynął. Nadto w ocenie Sądu I instancji niezrozumiałe jest, dlaczego skarżąca przyjęła, że po oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy winna bez wezwania Sądu uiścić wpis sądowy, natomiast wciąż ma obowiązek czekać na wezwanie sądowe do złożenia odpisu skargi. Zgodnie z jej rozumowaniem logicznym było by również czekać na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego.
Sąd I instancji uznał, iż niedochowanie terminu było spowodowane nieuwagą skarżącej. Jednakże nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy (por. postanowienia: NSA z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 71/11, z dnia 24 marca 2011 r. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A.M. zarzucając mu rażącą niesprawiedliwość oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 86 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż niedochowanie terminu nastąpiło z jej winy. Wskazując na powyższy zarzut wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Art. 86 § 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jednakże przy zachowaniu określonych przepisami warunków, tj. wynikających z art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a. Jednym z nich, przewidzianym w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu.
Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody obiektywnie uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne.
Zauważyć należy, że stan faktyczny sprawy wskazany przez Sąd I instancji jest bezsporny i należy podzielić ocenę, jakiej dokonał Sąd I instancji uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała po swojej stronie braku winy w uchybieniu terminowi. Również zażalenie nie zawiera żadnej argumentacji wskazującej na okoliczności, na podstawie, których możliwe byłoby uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nie było spowodowane z winy skarżącej. Za taką okoliczność nie można uznać niezrozumienie treści pouczenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te nie stanowią nadzwyczajnych przeszkód, które uniemożliwiały skarżącej właściwe wniesienie skargi. Jeżeli miała wątpliwości co do treści pouczenia, to mogła skontaktować się z sekretariatem Sądu I instancji celem ich wyjaśnienia. Zauważyć, bowiem należy, iż zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przywrócenie terminu jest nie dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
W związku z tym, za niezasadny należy uznać argument podniesiony w zażaleniu, iż skarżąca, będąca osobą nieposiadającą fachowej wiedzy prawniczej i występującą bez pełnomocnika nie ponosi winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, zwłaszcza, że w sposób prawidłowy została w tym zakresie pouczona przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.