Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1160/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania adwokatowi K. S. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi K.P., reprezentowanej przed przedstawiciela ustawowego T. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że treść § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j. Dz. U. 2013 r. poz. 461) w sposób wyraźny wskazuje na obowiązek zamieszczenia we wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści tego przepisu wynika, że oświadczenie jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie wynagrodzenia, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata nie została wynagrodzona i zachodzi prawna podstawa do poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t. j. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.). Zawarcie tego oświadczenia w treści wniosku warunkuje pozytywne jego rozpatrzenie.
Sąd wskazał, że art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.) jednoznacznie stanowi przy tym, że wynagrodzenie z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu otrzymuje wyznaczony radca prawny lub adwokat. Przez wyznaczonego adwokata rozumieć należy adwokata wskazanego przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie. Przyznanie – wyznaczonemu adwokatowi – kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nastąpić może wyłącznie na wniosek tego adwokata i na podstawie złożonego przez niego oświadczenia. W świetle powyższego przepisu przyznanie – wyznaczonemu adwokatowi – kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nastąpić może wyłącznie na wniosek tego adwokata i na podstawie złożonego przez niego oświadczenia.
Sąd I instancji podał, że w przedmiotowej sprawie ORA w Warszawie pełnomocnikiem z urzędu wyznaczyła adwokata K.S.. Wyżej wskazany wniosek zatem wraz ze stosownym oświadczeniem może złożyć wyłącznie ta adwokat. Zatem skoro w złożonym do Sądu wniosku wyznaczona adwokat z urzędu takiego oświadczenia nie zamieściła, a powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, to tym samym wniosek, jako dotknięty brakiem nieusuwalnym, nie mógł zostać pozytywnie rozpoznany.
W zażaleniu na powyższe postanowienie adw. K.S. zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 i 3 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit. b i d Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o nakazanie WSA w Warszawie orzeczenia o kosztach niniejszego postępowania zażaleniowego.
Adw. K.S. zarzuciła, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji wymagane oświadczenie zostało zawarte we wniesionej i podpisanej przez nią skardze kasacyjnej z dnia 10 lutego 2014 r. Zatem spełniony został jej zdaniem wymóg złożenia oświadczenia określony w § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Dodała, że oświadczenie to zostało złożone i podtrzymane w imieniu adw. K. S. na rozprawie przez substytuta r.pr. W. B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając uwzględnienia wniosku o wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy nie naruszył powyższego przepisu (a co za tym idzie - również związanych z nim § 2 ust. 1 i 3 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 lit. b i d Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu).
Należy bowiem podnieść, że wniosek adwokata o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej jest rozpoznawany z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r., przy czym, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146 poz. 1188 ze zm.), koszty pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ponosi Skarb Państwa.
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 20 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r.).
Nie ulega wątpliwości, że z treści powyższego przepisu wynika, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia o wskazanej treści. Pozwala to określić zakres, w jakim wynagrodzenie musi zostać pokryte przez Skarb Państwa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 250, teza 8, też T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, art. 250, teza 7 a także postanowienia NSA z 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05, z 3 października 2007 r., I OZ 704/07, z 20 sierpnia 2008 r., I OZ 603/08, z 28 sierpnia 2008 r., I OZ 615/08, czy z 8 grudnia 2009 r., II GZ 273/09). Zaznaczyć dodatkowo trzeba, że skoro wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pochodzi od profesjonalnego pełnomocnika, to będąc zorientowanym w podstawowych zasadach procedury sądowej pełnomocnik winien sporządzić go z należytą starannością. (por. postanowienie NSA z 3 października 2007 r., I OZ 704/07)
Dlatego też należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, powszechnie prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że brak precyzyjnego oświadczenia, w tym z określeniem że koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powoduje, że wniosku takiego uwzględnić nie można. Zasadnie przy tym stwierdził WSA w Warszawie, że znajdujące się w aktach postępowania sądowoadministracyjnego pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi podstawy do składania przez dalszego pełnomocnika w imieniu wyznaczonego adwokata wymaganego oświadczenia.
Wbrew zawartym w zażaleniu twierdzeniom w złożonym w niniejszej sprawie przez wyznaczoną z urzędu adwokat K. S. wniosku zawartym w skardze kasacyjnej brak jest stosownego oświadczenia. Prawidłowo zatem w takiej sytuacji Sąd I instancji na podstawie art. 250 p.p.s.a. odmówił przyznania jej wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił oddalić zażalenie.