Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 1242/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że R. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję z dnia [...] listopada 2016 r.
Postanowieniami z dnia 8 grudnia 2016 r. oraz z dnia 27 lutego 2017 r. sygn. akt II SO/Gl 13/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienia referendarza sądowego oddalające wnioski skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
Wobec uprawomocnienia się postanowienia z dnia 27 lutego 2017 r. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 marca 2017 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Na dokonanie powyższej czynności wyznaczono termin 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W toku postępowania wielokrotnie odmawiano skarżącemu przyznania prawa pomocy w związku z uchylaniem się przez niego od uprawdopodobnienia okoliczności, które wskazywał we wniosku.
Postanowieniem z dnia 13 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego oddalające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Wobec powyższego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 lipca 2017 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 14 marca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W odpowiedzi na powyższe skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, jednak postanowieniem z dnia 25 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego oddalające ten wniosek.
Ponadto, postanowieniem z dnia 2 marca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie z dnia 14 marca 2017 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Mając na uwadze powyższe w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 kwietnia 2018 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 14 marca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 20 kwietnia 2018 r., jednak wpis od skargi nie został uiszczony.
W piśmie z dnia 8 kwietnia 2018 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego zmianę postanowienia z dnia 7 września 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r. wskazał, że skarżący, pomimo prawidłowego wezwania, z jednoczesnym pouczeniem o konsekwencjach prawnych niedopełnienia obowiązku uiszczenia wpisu, nie uczynił tego w wymaganym terminie, tj. do dnia 27 kwietnia 2018 r.
W świetle tych okoliczności Sąd przyjął, że kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.
Zażalenie na powyższe postanowienie, uzupełnione pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r., wnióśł R. L., wskazując że prawomocnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. skarżący został w całości zwolniony z kosztów sądowych (w tym obowiązku uiszczenia wpisu od skargi). Wobec powyższego postanowienie z dnia 28 maja 2018 r. jest wadliwe i powinno być uchylone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny ocenia prawidłowość zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z regulacją zawartą w art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", gdyż ten właśnie przepis stanowił podstawę odrzucenia skargi R. L. na skutek niewykonania przez skarżącego wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 14 marca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi nie został uiszczony w wyznaczonym terminie, przy czym w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia skarżący nie został zwolniony od kosztów sądowych. Właściwie zatem Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a.
Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że złożenie wniosku z dnia 8 kwietnia 2018 r. o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że strona nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Odmienne postępowanie, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 95/12 oraz z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 3100/15; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić przy tym należy, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty złożenia wniosku. Nie działa ono z mocą wsteczną (w odniesieniu do opłat sądowych, których termin uiszczenia upłynął przed złożeniem wniosku o prawo pomocy), lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 203/10 oraz z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 390/15; B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 248; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 578; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 630-631).
Wobec powyższego przyjąć należy, że przyznanie skarżącemu prawa pomocy postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. nie obejmowało zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed złożeniem wniosku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.