Postanowienie NSA z 29 lutego 2012 r., I OZ 101/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1039/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1039/11.

Skład

Sędzia NSA Barbara Adamiak przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1039/11 oddalił skargę W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

W. K. pismem z dnia 18 sierpnia 2011 r. (data stempla pocztowego) wniósł o doręczenie wyroku z dnia 18 sierpnia 2011 r.

Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2011 r. Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, doręczono skarżącemu odpis sentencji wyroku z dnia 18 sierpnia 2011 r.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1039/11, przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie z urzędu radcy prawnego. W dniu 21 listopada 2011 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie nadesłał do sądu informację o wyznaczeniu radcy prawnego.

Pismem nadanym w dniu 28 listopada 2011 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku wywodził, że skarżący leczy się psychiatrycznie i ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, co wynika z akt administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia sentencji wyroku. W ocenie sądu nie stanowi usprawiedliwienia argument, że skarżący nie ma właściwego rozeznania w sprawach prawnych dotyczących zaskarżania wyroku. Przede wszystkim z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący został prawidłowo pouczony w piśmie informującym o wyznaczeniu rozprawy z dnia 27 czerwca 2011 r. (karta 11) o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w terminie 7 dni, od dnia jego ogłoszenia. Sąd wskazał, że skarżący posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie jest osobą częściowo, ani całkowicie ubezwłasnowolnioną. W związku z tym niepoprawne sformułowanie wniosku – obciąża przede wszystkim jego osobę i nie stanowi przesłanki wyłączającej jego winę.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1039/11, na podstawie art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przywrócenia terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący W. K.. W głównych motywach uzasadnienia zażalenia wywodzono, skarżący ma trudności w prawidłowym rozumieniu przedstawianych mu pouczeń. Mylnie przyjął, że "wyrok" to nie tylko sentencja ale także uzasadnienie. Nie zachował się zatem niedbale, pochopnie czy niefrasobliwie.

Na tych podstawach skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie i doręczenie wyroku z dnia 22 sierpnia 2011 r. oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) "§1. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. §2. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. §3. Na postanowienie o przywrócenie terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje zażalenie".

W postępowaniu z wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, oceniając przesłankę braku winy w uchybieniu terminu stwierdził, że skarżący z własnej winy nie dokonał czynności złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Ocena ta jest niezasadna.

Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności, a dokonując ich oceny powinien uwzględnić konteksty językowy, systemowy, społeczny i aksjologiczny przepisów oraz cel przepisów. Nie jest w szczególności prawidłowym stanowisko, zgodnie z którym nadmierny formalizm sądowy przedkłada się ponad poszanowanie sprawiedliwości i praworządności, jak i innych praw wynikających wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Skoro sąd I instancji w swojej ocenie wyróżnił dwie czynności, tj. "doręczenie wyroku" i "doręczenie uzasadnienia wyroku", to również powinien udzielać wszelkich pouczeń odnoszących się zarówno do pierwszej z tych czynności, jak i drugiej. Wyróżnienie takie stanowi jednak przejaw nadmiernego formalizmu sądowego i nie posiada oparcia w obowiązujących przepisach prawa z tego względu, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują jedynie złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Nie ma natomiast uregulowanego, a wyróżnionego przez sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, postępowania w przedmiocie wniosku o doręczenie odpisu sentencji.

Z tych wszystkich względów, mając na uwadze stan faktyczny ustalony i przedstawiony przez sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu zasadna jest ocena, że skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wykazał, iż powyższej czynności nie dokonał w przewidzianym dla niej terminie bez własnej winy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, skoro zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 §2 i art. 188 w związku z art. 86 §1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Do rozpoznania wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Art. 209 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi reguluje zasady zwrotu kosztów między stronami postępowania sądowoadministracyjnego.