Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił J.H. przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2010 roku IV SA/Gl 436/09 oddalającego skargę J.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
Sąd I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 29 lipca 2010 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata.
Następnie postanowieniem z dnia 6 września 2010 r. Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną oraz złożoną przez skarżącego. Postanowienie to zostało doręczone ustanowionemu dla skarżącego pełnomocnikowi w dniu 10 września 2010 r.
W dniu 17 września 2010 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną oraz zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 6 września 2010 r. odrzucające skargę kasacyjną.
We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik zaznaczył, że odebrał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla skarżącego dopiero w dniu 17 sierpnia 2010 r. Wyjaśnił, że z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach wynikało, że sprawa dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie natomiast skargi kasacyjnej. Skarżący skontaktował się z wyznaczonym pełnomocnikiem dopiero dzień po odbiorze przez niego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OZ 824/10 oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 6 września 2010 r.
Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu Sąd I instancji wyjaśnił, że jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik dowiedział się o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu najpóźniej w dniu 18 sierpnia 2010 r., co wynika między innymi z pisma z tej właśnie daty, kierowanego do skarżącego i wzywającego go do udzielenia pełnomocnictwa. Zatem przyjąć należy, że właśnie w tym dniu zaczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Sąd I instancji podkreślił, że pełnomocnik powinien bez zbędnej zwłoki zapoznać się ze sprawą i podjąć określone, właściwe na danym jej etapie czynności procesowe. Skoro przeszkoda uniemożliwiająca złożenia skutecznie skargi kasacyjnej ustała z dniem 18 sierpnia 2010 r. zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej upłynął z dniem 25 sierpnia 2010 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł działający w imieniu skarżącego pełnomocnik. Wyjaśnił, że w piśmie z Okręgowej Rady Adwokackiej wskazano jedynie, że sprawa dotyczy skargi na decyzję kolegium, a brak było informacji, że sprawa jest na etapie skargi kasacyjnej. Pełnomocnik miał problemy z nawiązaniem kontaktu ze skarżącym, a o konieczności złożenia skargi kasacyjnej dowiedział się dopiero w dniu 6 września 2009 r., kiedy otrzymał postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez skarżącego. W jego ocenie, od tej właśnie daty powinien być liczony termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Uchybienie temu terminowi skutkuje odrzuceniem wniosku (art. 88 p.p.s.a.).
Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie, w którym momencie ustała przyczyna uchybienia przez stronę skarżącą terminowi do złożenia skargi kasacyjnej. Przyczyną tą w niniejszej sprawie jest niewątpliwie brak środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a zatem przyczyna ustaje co do zasady w momencie, w którym odpowiedni organ samorządu zawodowego (w tym przypadku Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach) powiadamia pełnomocnika o wyznaczeniu go do reprezentowaniu z urzędu strony skarżącej. Mając bowiem na uwadze regulację art. 244 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa, już w momencie doręczenia takiego zawiadomienia pełnomocnik jest zarówno uprawniony jak i ma możliwość działania w imieniu strony skarżącej. Oczywiście można przyjąć, że w konkretnej sytuacji wystąpią okoliczności powodujące, iż rzeczywista możliwość działania w imieniu strony skarżącej nastąpi później, jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie miało to miejsca w niniejszej sprawie.
Okolicznością taką nie jest w szczególności to, że w zawiadomieniu o wyznaczeniu do reprezentowania strony organ samorządu zawodowego wskazuje jedynie, że sprawa dotyczy decyzji samorządowego kolegium odwoławczego (co było zgodne z prawdą). Adwokat jest osobą profesjonalnie świadczącą usługi prawne i w związku z tym powinien liczyć się z faktem, że pełnomocnik z urzędu może zostać wyznaczony praktycznie na każdym etapie postępowania sądowego, a więc również w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Powinien również liczyć się z faktem, że każde zaniedbanie pełnomocnika może wiązać się z negatywnymi konsekwencjami dla reprezentowanej strony. W tej sytuacji pełnomocnik nie powinien zasłaniać się niepełnymi informacjami uzyskanymi w zawiadomieniu czy nawet brakiem kontaktu ze skarżącym, skoro dysponując nazwiskiem strony, sygnaturą sprawy oraz umocowaniem może chociażby telefonicznie zasięgnąć informacji o stanie sprawy i zależnie od tego podjąć stosowne czynności procesowe.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.