Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1337/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi S.S. na orzeczenie Komisji [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zakazu klubowego, odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wobec nieprzedstawienia wystarczających danych do oceny sytuacji majątkowej strony i możliwości płatniczych wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących dochodów uzyskiwanych przez jego rodziców, na których utrzymaniu się znajduje, przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącego bądź jego rodziców, uwzględniających operacje na tych rachunkach z ostatnich trzech miesięcy oraz przedstawienia oświadczenia o wysokości ponoszonych przez skarżącego i jego rodzinę wydatków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, którzy grzecznościowo użyczają mu pokoju i dzielą się żywnością. Skarżący wskazał także, że uczy się, nie pracuje i nie osiąga dochodów.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, iż jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga własnych dochodów, ponieważ uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji. Obowiązek ten obciąża rodziców, których dzieci nie są zdolne do samodzielnego utrzymania. Nadto Sąd wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił wysokości dochodów uzyskiwanych przez rodziców, nie wskazał także ich majątku, oświadczając, że takich informacji nie posiada, co daje podstawy do przyjęcia, że nie zadał sobie trudu uzyskania tych informacji celem wykonania wezwania. Powyższe czyni niemożliwym przeprowadzenie całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Dalej Sąd stwierdził, że relacje pomiędzy skarżącym i jego rodzicami nie są przedmiotem badania Sądu i w żaden sposób nie mogą wpływać na sytuację procesową strony. Wniosek o przyznanie prawa pomocy oceniany jest jedynie przez pryzmat sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej strony, przedstawionej we wniosku i ewentualnie uzupełnionej na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Żadne inne okoliczności nie są brane pod uwagę. Skoro skarżący podał, że pozostaje na utrzymaniu swoich rodziców, to Sąd nie mógł uznać, że osiągane przez nich dochody i ponoszone wydatki pozostają bez wpływu na jego sytuację.
Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, aby spełniał przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a., nie uwzględnił wniosku strony.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący domagając się jego zmiany i udzielenia prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów związanych z opłatą od skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, ponieważ jest osobą bezrobotną, jeszcze uczącą się i korzystającą ze wsparcia rodziców. Powtórzył, iż rodzice jedynie użyczają mu pokój oraz wspierają dzieląc się żywnością. Wskazał także, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Nie jest również w stanie uzyskać informacji odnośnie sytuacji majątkowej rodziców.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W niniejszej sprawie rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z oświadczenia, skarżący jest osobą uczącą się, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkającą wraz z rodzicami, wg oświadczenia, na zasadzie "użyczenia" pokoju. Nie osiąga żadnych dochodów. Takie oświadczenie Sąd uznał za niepełne, dlatego skarżący został wezwany do uzupełnienia swojego oświadczenia poprzez wskazanie szeregu informacji, w tym przedłożenia wyciągu ze swojego rachunku bankowego oraz wskazania wysokości dochodów osiąganych przez rodziców. W odpowiedzi na powyższe skarżący wskazał, że żadnego rachunku bankowego nie posiada, a do informacji dotyczących dochodów rodziców nie ma dostępu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczone wyżej, a wskazane przez Sąd pierwszej instancji, okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zaś argumenty zażalenia nie podważają stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Skarżący – jak deklaruje – nadal się uczy. Zatem w sytuacji gdy sam nie jest w stanie się utrzymać, mimo że jest pełnoletni, to obowiązek alimentacji spoczywa na jego rodzicach. Do obowiązku tego zalicza się, zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, nie tylko utrzymanie, ale także pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienia: SN z dnia 15 maja 1989 r., sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155, postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, opubl. ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8).
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.