Postanowienie NSA z 7 września 2017 r., I OZ 1024/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1221/16

Sprawa

w sprawie z wniosku P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I SO/Wa 1221/16 oddalił wniosek P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie za nieprzekazanie skargi P.S. przez ten organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

P.S. (dalej: skarżący) pismem z dnia 23 maja 2016 r. uzupełnionym pismem z dnia 27 listopada 2016 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 5 kwietnia 2016 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Organ do dnia rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny nie udzielił odpowiedzi na skargę oraz nie nadesłał akt sprawy.

We wniosku o wymierzenie grzywny skarżący podniósł, że w dniu 5 kwietnia 2016 r. przesłał za pośrednictwem platformy e-puap powyższą skargę do organu.

Sąd I instancji uznał, że mimo nieudzielenia odpowiedzi na skargę istnieje możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny. W ocenie Sądu wniosek skarżącego jest niezasadny. Sądowi bowiem z urzędu znany jest fakt, że P.S. nadsyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie liczną korespondencję, zawierającą wnioski m.in. o sprostowanie oczywistych omyłek, uzupełnienie pouczenia, wyłączenia członków Kolegium, stwierdzenia nieważności decyzji, wygaśnięcia decyzji, wznowienia postępowań oraz wnosił odwołania, wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy i podania o udzielenie informacji publicznej. W Kolegium znajduje się 25 segregatorów zawierających pisma kierowane przez skarżącego, a organ do chwili orzekania przekazał Sądowi ponad dwa tysiące skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że powyższe działania skarżącego prowadzą do sparaliżowania działalności organu do tego stopnia, że nie było w stanie wystąpić ze stosowaną repliką w sprawie oraz przekazać skargi do Sądu. Zdaniem Sądu przyczyną zaniechania organu jest przede wszystkim zawinione działanie wnioskodawcy, składającego niezliczoną liczbę wniosków i ignorującego ocenę jego postawy, wyrażoną w licznych orzeczeniach sądów. Takie działanie nie zasługuje zatem na ochronę, która mogłaby zostać udzielona przez Sąd.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P.S.domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji bądź uchylenia postanowienia i merytorycznego rozpoznania sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Zasadniczą przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Pamiętać jednak należy, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Zatem, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy (por. post. NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OZ 281/10), a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 oraz czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W konsekwencji należy przyjąć, że od zasady, iż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki.

Z takim właśnie wyjątkiem mamy do czynienia na gruncie rozpoznawanej sprawy. Nieprzekazanie do Sądu skargi wynikało bezpośrednio z działań skarżącego. Organ ze względu na bardzo liczne pisma skarżącego nie mógł wszystkich tych podań rozpoznać w terminie. Zmuszony był pozostawić kolejne, powtarzające się żądania tej osoby, bez biegu. Skarżący prowadzi bowiem z organem korespondencję, inicjując tak liczną liczbę spraw, że jego działania w istocie sparaliżowały pracę organu. Przy czym wnioski skarżącego nie są nakierowane na ochronę uprawnień strony. W dużej części celem składanych wniosków jest wszczęcie jak największej liczby postępowań, które pozornie mają charakter sprawy administracyjnej. Mechanizm działań skarżącego polega na tym, że po załatwieniu sprawy w administracyjnym toku instancji, skarżący wnosi kolejne podania, najczęściej o wyjaśnienie wątpliwości w treści postanowienia, czy też o sprostowanie bądź uzupełnienie orzeczeń. Organ aby te kwestie wyjaśnić, musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i wydać stosowne rozstrzygnięcie. W odpowiedzi skarżący wnosi następne podania. Wydanie prawie każdego orzeczenia przez organ owocuje wystąpieniem przez skarżącego z kolejnym wnioskiem o uzupełnienie orzeczenia, jego sprostowanie lub wyjaśnienie wątpliwości, wznowienie postępowania itd. Zatem charakter spraw podlegających kontroli w toku administracyjnym jednoznacznie dowodzi, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona jego praw, lecz inicjowanie postępowań, które stanowią cel sam w sobie. Takie działania skarżącego nie zasługują na ochronę prawną, ponieważ nie są nakierowane na obronę jego interesu prawnego, a zatem stanowią nadużycie przysługującego mu prawa do terminowego załatwienia sprawy. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie ocenił, że wniesione przez skarżącego żądanie wymierzenia organowi grzywny jest nadużyciem tego uprawnienia, bowiem instytucja wymierzenia grzywny z powodu nieprzekazania akt sprawy, stanowiąca jedną z form realizacji prawa do sądu, nie może być zastosowana na żądanie podmiotu, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.