Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 485/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A.S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż A.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 14 maja 2013 r. skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W odpowiedzi na wezwanie A.S. wniosła do Sądu pismo procesowe z dnia [...] maja 2013 r., w którym zażądała zwolnienia z opłaty powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu oświadczyła, że gospodaruje samotnie i utrzymuje się z renty w kwocie 1 305,92 zł netto oraz z dodatku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł, ponosząc przy tym miesięczne koszty utrzymania z tytułu czynszu (434,50 zł), opłat za energię elektryczną (129,68 zł- opłata co 2 miesiące), gaz (45 zł), telewizję (45 zł) i telefon (48 zł), a także składki ubezpieczeniowej (53,50 zł), z kolei na środki czystości i wyżywienie przeznacza ok. 600 zł miesięcznie. Skarżąca podniosła również, że ma poważne problemy zdrowotne (jest osobą niepełnosprawną) i ponosi znaczne koszty leczenia, w wysokości co najmniej 140 zł miesięcznie.
Ponadto A.S. wskazała, że posiada udział (w wysokości ½) w garażu, natomiast z zamieszkiwanego lokalu o powierzchni 40,85 m2 korzysta "bezumownie". Skarżąca dodała również, że jest współwłaścicielką lokaty (udział wynoszący ½) na której została zdeponowana kwota w wysokości 87 000 zł.
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uznał bowiem, że sytuacja majątkowa A.S. (jest współwłaścicielką środków zdeponowanych na lokacie bankowej w wysokości 87 000 zł) umożliwia jej pokrycie pełnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym.
Pismem z dnia 23 lipca 2013 r. A.S. złożyła sprzeciw od wyżej opisanego postanowienia wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z prowadzeniem sprawy bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a zgromadzone oszczędności przeznaczone są na koszty związane z leczeniem i ewentualną pomocą pielęgniarską.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zważywszy bowiem na relacje pomiędzy oszczędnościami zgromadzonymi przez skarżącą na lokacie, a rozmiarem wydatków, które obciążają skarżącą Sąd pierwszej instancji uznał, że przesłanka wynikająca z powołanego na wstępie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. Chociaż sytuacja życiowa A.S. jest niewątpliwie trudna, ponieważ jest ona osobą o złym stanie zdrowia i uzyskuje relatywnie niewysoki dochód z tytułu renty wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w kwocie netto ogółem 1 458,92 zł, to z jej oświadczenia wynika, że posiada ona oszczędności w formie środków pieniężnych w wysokości 43 500 zł (1/2 z kwoty 87 000 zł), co umożliwia pokrycie pełnych kosztów związanych z postępowaniem sądowym.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A.S. wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy również wziąć pod uwagę, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanego z ich udziałem, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, dla osób których sytuacja materialna powoduje, że nie mogą one ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu dla siebie i rodziny.
Analiza przedstawionego stanu faktycznego wykazała, że sytuacja majątkowa skarżącej nie jest na tyle trudna, żeby nie mogła ona ponieść kosztów postępowania sądowego w postaci wpisu od skargi w kwocie 200 zł.
W swoim zażaleniu skarżąca powołuje się na trudną sytuację finansową związaną z chorobą oraz koniecznością pokrycia kosztów leczenia. Podkreślenia wymaga jednak, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przesłanką badaną przez sąd jest przede wszystkim stan majątkowy wnioskodawcy, zaś jego stan zdrowia nie wpływa bezpośrednio na treść orzeczenia w tym przedmiocie.
Należy zauważyć, iż skarżąca uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 1 458,92 zł netto. Ponadto posiada dość znaczne zasoby finansowe w wysokości 43 500 zł. Jak słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych, w zakresie których chce uzyskać prawo pomocy, tj. 200 zł wpisu od skargi, nie przyniesie uszczerbku koniecznego dla jej utrzymania.
Trzeba pamiętać, że instytucja prawa pomocy jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania, a dopiero całkowity brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła wobec zasobów finansowych jakimi dysponuje skarżącą oraz relatywnie niską wysokością wpisu od skargi, który musi ona pokryć.
Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji