Postanowienie NSA z 13 listopada 2013 r., I OZ 1035/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1918/12 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku J.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego

Sprawa

w sprawie ze skargi J.H. na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

J.H. w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie z jego skargi na działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wobec faktu, iż wniosek skarżącego nie został złożony na urzędowym formularzu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 30 lipca 2013 r. wezwał go do usunięcia tego braku i wypełnienia odpowiedniego formularza w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 sierpnia 2013 r., jednak nie zostało ono przez niego wykonane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1918/12 pozostawił bez rozpoznania w/w wniosek J.H. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór ten został ustalony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Zgodnie z § 2 ust. 3 tego rozporządzenia, w przypadku złożenia przez osobę fizyczną wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, przesyła się jej formularz w celu jego wypełnienia. W myśl natomiast art. 257 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, pozostawia się bez rozpoznania. Biorąc pod uwagę, iż J.H. nie złożył wniosku na urzędowym formularzu, należało pozostawić go bez rozpoznania.

Powyższe postanowienie J.H. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wniósł o jego uchylenie w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 246 § 1 P.p.s.a. przenosi na stronę obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub też, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma bowiem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest to instytucja stanowiąca wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Strona, wszczynając postępowanie sądowe, powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Jedynym kryterium oceny wniosku jest więc kryterium majątkowe. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wskazać również należy, że zgodnie z powołanym przepisem strona ma bezwzględny obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym celu, zgodnie z art. 252 P.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym, dzięki czemu sąd ma możliwość całościowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i może wydać właściwe rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Strona, zwracając się o pomoc prawną, ma obowiązek wypełnić wszystkie rubryki w formularzu PPF. Zarządzeniem z dnia 30 lipca 2013 r. skarżący został wezwany przez Sąd pierwszej instancji do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF (formularz ten został doręczony skarżącemu wraz z wezwaniem). Z uwagi na to, że skarżący nie wykonał wezwania Sądu i nie nadesłał wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, Sąd pierwszej instancji prawidłowo pozostawił wniosek w tym przedmiocie bez rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.