Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 463/16, po rozpoznaniu wniosku M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd ten podał, że w/w decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, dalej organ, po rozpatrzeniu odwołania M. K., dalej skarżąca utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w sprawie: 1) umorzenia postępowania w sprawie ustalenia, czy zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na dzieci [...] wypłacone M.K. w okresie od 1 listopada 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi, 2) uznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na w/w dzieci wypłaconych M.K. w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. w łącznej wysokości 2660 zł za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne, 3) zobowiązania M.K. do zwrotu w terminie 30 dni od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami na w/w dzieci, w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. w wysokości 2660 zł łącznie z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty, na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy, który wypłacił świadczenia podlegające zwrotowi.
Pismem z dnia 10 maja 2016 r. M.K. wniosła skargę na powyższą decyzję, natomiast pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu wniosku podała, że kwestia prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji będzie badana przez Sąd, toteż uzasadnione jest wstrzymanie jej wykonania do tego czasu. Podniosła, że pismem z dnia 31 maja 2016 r. organ żąda zwrotu kwoty 5 294 zł. Skarżąca podała, że obecnie nie jest w stanie zwrócić tak wysokiej kwoty. Ponadto podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do powstania nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia następstw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd, przytaczając treść art. 61 § 3 P.p.s.a. wskazał, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody (majątkowej lub niemajątkowej) lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym powyższe przesłanki, mogące uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, można rozważać dopiero po stwierdzeniu, że dany akt nadaje się do wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (por. J. Paweł Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 122). Nie każdy więc akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania. Niewątpliwie wykonaniu podlegają akty ustalające dla adresatów nakazy lub zakazy powinnego zachowania, bądź akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje uprawnienie lub mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd I instancji podał, że do wykonania nadaje się jedynie część zaskarżonego aktu, tj. w zakresie zobowiązującym skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych na dzieci w okresie od 1 maja 2012 r. do 31 października 2012 r. Pozostała część decyzji organu I instancji ma charakter deklaratoryjny.
Sąd podniósł, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie złożonego wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Argumentem przemawiającym za wstrzymaniem nie jest też potencjalna nielegalność zaskarżonej decyzji, na co zdaje się zwracać uwagę skarżąca powołując się na ewentualne uwzględnienie skargi. Ocena tejże legalności w ramach badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji byłaby bowiem przedwczesna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 525/06).
Sąd zwrócił uwagę, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu winien zawierać uzasadnienie. Jego brak uniemożliwia bowiem Sądowi merytoryczną ocenę wniosku. Uzasadnienie wniosku powinno być szczególnie wnikliwe, aby przekonać Sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Wnioskodawca, powołując w uzasadnieniu określone fakty, powinien również uprawdopodobnić ich wystąpienie. Strona wnioskująca o udzielenie ochrony tymczasowej nie może przenosić na Sąd ciężaru poszukiwania okoliczności wskazujących na zasadność złożonego wniosku.
Zdaniem Sądu I instancji, skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek warunkujących skuteczne domaganie się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca powołała okoliczność w postaci badania prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji przez Sąd oraz to, że aktualnie nie jest w stanie uiścić tak wysokiej kwoty. W ocenie Sądu I instancji, obie w/w okoliczności nie stanowią realizacji ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jest oczywiste, że wobec wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego, sąd ten będzie badać zaskarżony akt. Nie stanowi to jednak przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Kolejna z podniesionych okoliczności sprowadza się do niemożności zwrotu żądanej przez organ kwoty. Jakkolwiek argument ten świadczy o obecnych możliwościach finansowych strony, to jednak strona w żaden sposób go nie uprawdopodobniła, w szczególności nie przedłożyła kopii zeznania podatkowego ani zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej. Sąd ten zauważył, że niezależnie od kwestii braku uprawdopodobnienia przedstawionego twierdzenia, sama niemożność zwrotu przedmiotowej kwoty nie stanowi ani niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W zażaleniu skarżąca, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że z argumentacją Sądu I instancji trudno się zgodzić, z tego względu, że jak to już podniesiono we wniosku, sytuacja finansowa skarżącej nie pozwała na zapłatę kwoty 5 294 zł, gdyż nie dysponuje taką gotówką, ani nie ma możliwości pożyczyć jej od rodziny, czy znajomych. Aby ją uzyskać, skarżąca musiałaby wziąć kredyt, ale nie posiada zdolności kredytowej. Ponadto wiązałoby się to z koniecznością spłaty comiesięcznych rat, na które skarżącej nie stać, a ich dokonywanie wiązałoby się ze znaczną szkodą dla jej rodziny, gdyż nie byłoby jej stać na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca podkreśliła, że nie dysponuje żadną rzeczą, którą mogłaby sprzedać i uzyskaną kwotę przeznaczyć na zwrot świadczeń. A zatem nie sposób się zgodzić się z Sądem I instancji, że wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje znacznej szkody oraz skutków trudnych do odwrócenia.
Odnośnie nieuprawdopodobnienia swoich możliwości finansowych, skarżąca podniosła, że wszelkie wskazane w treści wniosku fakty są prawdziwe i opisane wyczerpująco w aktach sprawy. Podała ponadto, że składała już zaświadczenie o zarejestrowaniu w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Podkreśliła, że zdaje sobie sprawę z odpowiedzialności karnej jaka na niej ciąży w razie poświadczenia nieprawdy, stąd, jej zdaniem, bezpodstawne stanowisko jest o konieczności przedkładania przez nią kopii dodatkowych dokumentów. Skarżąca wraz z zażaleniem złożyła kopię PIT-37 oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu w Urzędzie Pracy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie może dotyczyć także wszystkich aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Powyższy przepis, przewidując możliwość wstrzymania wykonania decyzji na wniosek strony, uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego od wystąpienia sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona do wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w tym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z nich. Innymi słowy, uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2006r., I FZ 525/06). A zatem na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powyższym przepisie.
W świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. i wynikającego z niego obowiązku strony domagającej się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przedstawienia okoliczności pozwalających na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącej. Nie zawierał on bowiem dostatecznego uzasadnienia wskazującego na możliwość wystąpienia po stronie skarżącej niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2016 r.
Mając jednak na uwadze treść zażalenia, a zwłaszcza podniesione w jego uzasadnieniu okoliczności oraz załączone do zażalenia dokumenty, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie okoliczności, o których stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a. Kierując się zasadą szybkości postępowania określoną w art. 7 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i rozpoznał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Argumentacja przedstawiona przez skarżącą w zażaleniu pozwala na stwierdzenie, że ziściły się przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, a dodatkowo przedłożony PIT-37 oraz zaświadczenie o rejestracji skarżącej w Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, daje podstawy do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż strona wykazała istnienie konkretnych okoliczności, które w kontekście ustawowych przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadniają uwzględnienie wniosku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. oraz art. 61 § 3 P.p.s.a. w związku z 193 P.p.s.a. orzekł jak sentencji postanowienia.