Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 428/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił W. S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że W. S. prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, czwórką dzieci oraz rodzicami. Łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.507,19 zł brutto miesięcznie (2.374,19 zł netto). Wskazał, że posiada dom o powierzchni 200m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 10,8845ha (5,1755ha przeliczeniowego na potrzeby podatku gruntowego, w tym 1,6ha lasu). Jednocześnie stwierdził, że gospodarstwo rolne, którym zajmuje się z żoną nie przynosi dochodu, a uzyskiwane plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Również posiadany las nie zapewnia dodatkowych dochodów, ale jest z niego pozyskiwane drewno na opał. Wyjaśnił, że jego żona, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Podniósł też, że rodzina nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 100 – 150 zł miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Dodatkowo oświadczył, że jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie pracy na roli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując się na art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał by nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący jest właścicielem domu, kilku gospodarstw rolnych oraz lasu. Prowadzi produkcję rolną, a uzyskiwane plony są przeznaczane na potrzeby rodziny. Natomiast deklarowany dochód rodziny skarżącego wynosi 2.374,19 zł.
Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, że z nadesłanej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że cierpi on na pewne schorzenia, ale leczy się i rehabilituje; w stosunku do niego nie zostało wydane orzeczenie o całkowitej bądź częściowej niepełnosprawności.
W świetle powyższego, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. S. wnosząc o jego uchylenie w całości i przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasadnie Sąd I instancji przyjął, iż skarżący nie spełnił warunków przyznania tego prawa określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.
Oceniając sytuację majątkową i możliwości płatnicze W. S., Sąd I instancji, właściwie uznał, że nie uzasadnia ona przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga fakt, że zarówno skarżący, jak i osoby z nim wspólnie zamieszkujące uzyskują stały dochód miesięczny w łącznej kwocie 2.374,19 zł netto. Wprawdzie dochód ten nie jest znaczny, jednakże nie można stwierdzić, aby W. S. był osobą, wobec której istnieje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wskazał, że jest właścicielem domu o pow. 200m² oraz nieruchomości rolnej o pow. 10,8845ha, w tym lasu o pow. 1,6ha. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie, które Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe.
Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1022/07; z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110/10; z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12; J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571).
W związku z tym uznać należy, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Sąd I instancji wziął również pod uwagę przedłożone przez stronę zwolnienia lekarskie i nie negował faktu związanych z tym trudności w prowadzeniu gospodarstwa. Jednakże wyłącznie ta okoliczność nie może przesądzić, w kontekście całokształtu przedstawionych oświadczeń i dokumentacji, o braku środków na pokrycie kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.