Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt II SAB/Lu 560/13, odmówił T. W. przyznania prawa pomocy w sprawie z jej skargi na bezczynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wniosku z dnia 11 lipca 2013 r. dotyczącego usług opiekuńczych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że oczywista bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy bez głębszej analizy prawnej, nie ulega wątpliwości, że skarga nie może być uwzględniona. Ma to miejsce zwłaszcza wtedy, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia. Z kolei w myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 – 5 tego przepisu. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności sytuację, gdy skarga została wniesiona z naruszeniem przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., to jest gdy skarżący złożył skargę, pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia, jakie służyły mu w administracyjnym toku instancji.
Zdaniem Sądu I instancji, T. W. przed wniesieniem skargi do sądu nie wyczerpała środków zaskarżenia, jakie służyły jej w administracyjnym toku instancji. W skardze skarżąca wskazała bowiem na zażalenie z dnia 26 lipca 2013 r., ale wezwana do nadesłania jego kopii wyjaśniła, że zażalenie na bezczynność Wójta, Gminy Niemce w niniejszej sprawie złożyła w dniu 9 lipca 2013 r., na dowód czego przedłożyła kopię tego zażalenia. Tymczasem z akt przedmiotowej sprawy oraz akt administracyjnych sprawy o sygnaturze II SAB/Lu 511/13 wynika, że zażalenie z dnia 9 lipca 2013 r., rozpoznane przez Kolegium postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r., zostało złożone w innej sprawie niż ta, której dotyczy rozpoznawana skarga na bezczynność. Zażalenie z dnia 9 lipca 2013 r. nie mogło być złożone w sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż pochodzi z daty wcześniejszej niż data złożenia wniosku, co miało miejsce w dniu 11 lipca 2013 r. W takim stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, że wobec nienadesłania przez skarżącą kopii zażalenia z dnia 26 lipca 2013 r., na które powołała się w skardze, należy przyjąć, że nie wyczerpała środków zaskarżenia, co oznaczało oczywistą bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. i uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła T. W. domagając się jego uchylenia. Do zażalenia dołączona została kserokopia zażalenia z dnia 26 lipca 2013 r. w sprawie bezczynności Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wniosku z dnia 11 lipca 2013 r., które to zażalenie złożono w Biurze Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w dniu 9 sierpnia 2013 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Jak podał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na bezczynność Wójta Gminy Niemce w przedmiocie wniosku z dnia 11 lipca 2013 r. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania co do zasady musi być, w myśl art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., poprzedzona środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Oznacza to, że skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Na niezałatwienie sprawy w terminie oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia na podstawie art. 37 § 1 K.p.a. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność danego organu.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca podała w skardze, że stosowne zażalenie wniosła w dniu 26 lipca 2013 r. Jednak wezwana przez Sąd do nadesłania zażalenia z dnia 26 lipca 2013 r. potwierdzającego wyczerpanie środków zaskarżenia, skarżąca przedstawiła zażalenie z dnia 9 lipca 2013 r. Natomiast orzekający w przedmiocie prawa pomocy Sąd I instancji ustaliwszy, że przedłożone przez skarżącą zażalenie złożone zostało w innej sprawie skonstatował, że skarżąca w niniejszej sprawie nie wyczerpała środków zaskarżenia, co oznacza oczywistą bezzasadność skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie T. W. przed wniesieniem skargi na bezczynność złożyła stosowne zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (vide: kserokopia pisma z dnia 26 lipca 2013 r. dołączona do zażalenia – k. 26).
W tej sytuacji zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, bowiem nie wystąpiła w sprawie stwierdzona przez Sąd I instancji okoliczność, która uzasadniała zdaniem tego Sądu zastosowanie w sprawie art. 247 p.p.s.a.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązany będzie do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy i ustalenia, czy zachodzą przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.