Postanowienie NSA z 16 września 2016 r., I OZ 1075/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie zawarte w pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II SAB/Rz 36/16 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi R.P. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: zwrócić zażalenie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie celem usunięcia braków

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II SAB/Rz 36/16 po rozpoznaniu skargi R. P. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Starosty [...] do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 4 marca 2016 r. o udzielenie informacji publicznej (pkt I); stwierdził, że bezczynność w rozpatrzeniu wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II) oraz zasądził od Starosty [...] na rzecz skarżącej R. P. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III).

Na postanowienie zawarte w punkcie III powyższego wyroku R. P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że złożyła - podobne jak w tej sprawie - wnioski do innych podmiotów oparte na tej samej podstawie prawnej i faktycznej. Wskazując na powyższe, wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie kwoty 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi Starosta [...] wniósł o oddalenie na zażalenia, wskazując, że WSA w Rzeszowie poddał ocenie nakład pracy pełnomocnika, jego przyczynienie się do wyjaśnienia oraz rozstrzygnięcia sprawy, a także rozważał możliwość i zasadność miarkowania kosztów postępowania wyłącznie w tej konkretnej sprawie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Dokonując kontroli wymogów zażalenia – w trybie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie zawiera braki fiskalne.

W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć kwestię, czy zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a. podlega opłacie sądowej.

Zgodnie z art. 227 § 1 P.p.s.a. na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych przysługuje zażalenie, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Od zażaleń, o których mowa w § 1, nie pobiera się opłat sądowych (§ 2 art. 227).

Stosownie zaś do treści art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, przysługuje, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej.

Z treści powyższych przepisów wynika, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyodrębnia dwa pojęcia: koszty sądowe oraz koszty postępowania. Pojęcia te zatem nie mogą być utożsamiane. Koszty sądowe w myśl art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe, tj. wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków. Natomiast pojęcie kosztów postępowania zostało zdefiniowane w art. 205 § 1 i § 2 P.p.s.a. Do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się poniesione koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu, równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, wynagrodzenie pełnomocnika. Z powyższego zestawienia wynika zatem, że termin "koszty postępowania" ma szerszy zakres niż pojęcie "koszty sądowe".

Konieczność rozróżnienia omawianych terminów potwierdza fakt, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie wyodrębnia dwa środki zaskarżenia - zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych, przewidziane w art. 227 § 1 i zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, wskazane w art. 194 § 1 pkt 9.

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że art. 227 § 2 P.p.s.a. jako wyjątek od zasady powinien być interpretowany ściśle. Stanowi on bowiem odstępstwo od ogólnej reguły, zgodnie z którą strony są zobowiązane ponosić koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie bez znaczenia dla przyjęcia takiej wykładni powołanego przepisu pozostaje również jego umiejscowienie w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Koszty sądowe", stanowiącym wyróżnioną część działu V poświęconego problematyce kosztów postępowania.

W świetle przedstawionych uwag stwierdzić należy, że zwolnienie przewidziane w art. 227 § 2 P.p.s.a. dotyczy jedynie postanowień (zarządzeń) wydanych w przedmiocie kosztów sądowych. Wyłączenie - w oparciu o analizowany przepis - obowiązku uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) w przypadku zażaleń na postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania pozostawałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem tej regulacji i systematyką aktu prawnego, prowadząc tym samym do zakwestionowania racjonalności rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę.

Analogiczne stanowisko wyrażone zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 284/08; z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 374/10; z dnia 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 170/11; z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 129/11; z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 159/11.

Mając powyższe na uwadze, nie ulega wątpliwości, że od wniesionego przez skarżącą zażalenia na postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania, zawarte w punkcie III wyroku z dnia 1 czerwca 2016 r., nie został uiszczony należny wpis stały (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi − Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Stąd też zażalenie obarczone jest brakiem uniemożliwiającym nadanie prawidłowego biegu temu pismu procesowemu. Przewodniczący powinien był wezwać stronę do usunięcia tego braku - na podstawie art. 220 § 1 P.p.s.a. - i dopiero po jego usunięciu, nadać zażaleniu właściwy bieg. Zatem na obecnym etapie postępowania przesłanie zażalenia R. P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego było przedwczesne.

Z tych też względów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistniała konieczność zwrócenia zażalenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie celem uzupełnienia dostrzeżonych braków.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji postanowienia.