Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. A. Ś. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Stargardu Szczecińskiego, ustalającą A. Ś. odpłatność za pobyt matki T. Ś. w Domu Pomocy Społecznej w D. na kwotę 796 zł miesięcznie, począwszy od [...] kwietnia 2014 r. Jednocześnie w skardze, skarżący zwrócił się do sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, że jej wykonanie spowoduje znaczną szkodę jemu i jego rodzinie. Skarżący podał, że poniesienie ustalonej opłaty, w aspekcie już istniejących stałych kosztów, nie pozwoli mu na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Większą część dochodu pochłaniają stałe opłaty ponoszone z tytułu: kredytu mieszkaniowego w kwocie 1.700 zł, która to kwota od sierpnia wzrośnie o ok. 200 zł miesięcznie za ubezpieczenie wkładu własnego, czynszu za mieszkanie ok. 900 zł miesięcznie, opłat za media 200 zł oraz kredytu konsumpcyjnego w wysokości 330 zł, kosztów dojazdu jego i żony do miejsca pracy, kosztów uczęszczania dziecka do szkoły i na zajęcia pozalekcyjne.
Zarządzeniem z dnia 22 września 2014 r. sąd zobowiązał skarżącego do uzupełnienia uzasadnienia ww. wniosku poprzez wskazanie dokładnych i aktualnych, na dzień wniesienia skargi do sądu, danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej, finansowej i ekonomicznej, w szczególności poprzez wykazanie kwoty uzyskanego w miesiącu sierpniu 2014 r. łącznego dochodu rodziny i kwoty poniesionych wydatków (czynsz, opłaty, kredyty), a także podanie innych, konkretnych okoliczności, jeśli takie zaistniały, umożliwiających sądowi ocenę, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje dla skarżącego trudne do odwrócenia skutki lub niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody - zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.
W wykonaniu zobowiązania sądu, skarżący złożył pismo, w którym oświadczył, że w sierpniu 2014 r. łączny dochód rodziny wyniósł 6.438,83 zł, a łączna kwota poniesionych wydatków wyniosła 4.956,25 zł, czyli faktyczna kwota pozostająca w dyspozycji rodziny, na 3 osoby, wynosi 1.482,58 zł, na osobę - 494,19 zł. Z tej kwoty są zaspakajane potrzeby dnia codziennego jak żywność, zakupy art. chemicznych, koszty związane z utrzymaniem i wychowaniem dziecka. W miesiącu sierpniu dochód był wyższy, niż w poprzednich miesiącach, z uwagi na dodatek służbowy z okazji święta policji. Skarżący przedstawił również wykaz poniesionych w sierpniu wydatków, mianowicie:
- 1.913 zł kredyt na mieszkanie (zawiera się w nim kredyt 1.620 zł + cesja 173 zł
+ubezpieczenie kredytu 120 zł),
- 337 zł - spłata karty debetowej,
- 166,95 zł rata kredytu Agricole,
- 166,95 zł rata kredytu Agricole,
- 800 zł czynsz (powinna być uiszczona kwota 900 zł),
- 310 zł kredyt konsumpcyjny Bank Pocztowy,
-105,02 zł Multimedia (TV, Internet),
- 100,98 zł Multimedia (TV, Internet),
-180,42 zł opłata za fakturę Orange
- 82,78 zł opłata za fakturę Orange,
-104 zł Enea,
- 284 zł koszty dojazdu do miejsca zatrudnienia,
- 300 zł zakup książek do szkoły klasy III,
- 100 zł zakup przyborów szkolnych i wyprawka na świetlicę.
Dalej skarżący wskazał, że okolicznością uzasadniającą wniosek jest kwota jaka realnie pozostaje na życie dla 3 osób na miesiąc oraz zbyt duże obciążenie kredytem hipotecznym, który z uwagi na kurs franka stale wzrasta. Ponadto jeden z kredytów konsumpcyjnych był zaciągnięty na spłatę zobowiązań powstałych w związku z sytuacją materialną mamy i jej zadłużeniami, zanim trafiła do DPS-u. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo zaprzestania płatności rat kredytu mieszkaniowego, co doprowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego ze strony banku, a w dalszej kolejności utraty mieszkania, co się wiąże bezpośrednio z utratą bezpieczeństwa rodziny. Nadto, skarżący zwrócił się z prośbą o rozważenie faktu, że w chwili obecnej, przy tym budżecie, ma trudności z zachowaniem płynności finansowej i nie wszystkie zobowiązania są płacone w terminie (kredyt mieszkaniowy, czynsz), co już świadczy, że uzyskiwany dochód nie wystarcza na życie. Na chwilę obecną posiada zobowiązania w kwocie 500 zł wobec spółdzielni mieszkaniowej oraz 40.000 zł debetu na karcie kredytowej. Ponadto, z uwagi na rodzaj pełnienia przez niego służby, nie uzyska zgody od Komendanta Wojewódzkiego Policji, a taka jest wymagana na dodatkową pracę celem wzmocnienia budżetu rodziny. Trudne do odwrócenia skutki mogą mieć podłoże nie tylko materialne, lecz psychiczne, poza tym obawia się rozpadu małżeństwa. Sytuacja ta również odbija się bezpośrednio na jego fizycznym i psychicznym zdrowiu, w wyniku czego jest zmuszony ponosić koszty związane z leczeniem i dbaniem o swoje zdrowie, aby móc dalej normalnie funkcjonować i być zdolnym do pełnienia służby. Skarżący nadmienił, że czuje się w obowiązku prawnym jak i moralnym pomóc mamie, dlatego zobowiązał się do partycypowania w kosztach, w wysokości 200 zł. Kwota orzeczona na mocy decyzji MOPS w [...] jest kwotą nierealną i wykraczającą znacznie poza jego możliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na poparcie swojego wniosku, a jego sytuacja wynikająca z tak zakreślonych okoliczności nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji.
Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie, domagając się jego uchylenia. Wskazał, że z wezwania sądu obowiązek złożenia dokumentów nie wynikał, a z rozmowy z pracownikiem sądu wynikało, że złożenie oświadczeń jest wykraczające. Ze wszystkich dokumentów w sprawie wynika trudna sytuacja materialna skarżącego. Nieuregulowanie raty kredytu mieszkaniowego spowoduje wszczęcie egzekucji. Konieczność uiszczenia opłaty za pobyt w domu opieki spowoduje brak możliwości uregulowania bieżących opłat, a w konsekwencji doprowadzi do eksmisji i utraty mieszkania. Skarżący załączył też stosowne dokumenty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być ona stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność wskazania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie. Wykazanie to nie ma przy tym charakteru udowodnienia, lecz uprawdopodobnienia.
Abstrahując jednak od istoty wykazania zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej zauważyć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie sąd zarządzeniem sędziego z 22 września 2014 r. wezwał skarżącego do "wskazania" dokładnych i aktualnych danych dotyczących sytuacji skarżącego, w szczególności poprzez "wykazanie" kwoty dochodu, itd. Skarżący ustosunkowując się do tego wezwania przedstawił bilans swoich dochodów i wydatków. Sąd uznał, że m.in. w związku z tym, że nie przedstawił on żadnych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zauważyć jednak należy, że sąd nie wzywał skarżącego do udokumentowania jego sytuacji rodzinnej, majątkowej, itp., lecz do "wskazania" poprzez "wykazanie" konkretnych danych. Przesłane skarżącemu pouczenie również nie zawiera informacji co do tego, że wykazanie ma sprowadzać się do przedłożenia odpowiednich dokumentów. Skarżący mógł zatem przypuszczać, że wystarczające będzie podanie zestawienia przychodów i wydatków wraz z uzasadnieniem. Nieprecyzyjne sformułowanie wezwania nie może obciążać strony.
Jeżeli na jakimkolwiek etapie postępowania sąd uznał wskazywane okoliczności za niewystarczające do oceny wniosku, powinien był odpowiednio sformułować wezwanie albo też wystosować nowe, doprecyzowujące wezwanie, jeszcze przed podjęciem zapadłego postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji. Jeżeli się na to nie zdecydował i uznał informacje za wystarczające, powinien był orzec na podstawie danych przekazanych przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie sądu. Rozpoznając sprawę ponownie sąd weźmie pod uwagę powyższe rozważania, a także zbada dokładnie, czy po stronie skarżącego występuje którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd powinien w tym celu ustalić również jaka jest rzeczywista kwota dochodu w rodzinie skarżącego, gdyż podawane w decyzji SKO oraz we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sumy pieniężne różnią się od siebie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.