Postanowienie NSA z 20 października 2016 r., I OZ 1086/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2016 r., sygn. akt III SAB/Gd 40/16 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi M. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie wydania wtórnika tablic rejestracyjnych postanawia: oddalić zażalenie. 2

Skład

Sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia z dnia 8 lipca 2016 r., sygn. akt III SAB/Gd 40/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. K. przyznania prawa pomocy. W jego motywach, przywołując treść art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., wskazał że w razie ustalenia, iż zachodzi oczywista bezzasadność skargi, Sąd nie dokonuje oceny sytuacji materialnej skarżącego, bo prawo pomocy wówczas nie przysługuje. Sąd I instancji uznał, że tego typu sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. skarżący oświadczył, że przed wniesieniem skargi nie wzywał Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji Sąd meriti stwierdził, że skoro skarga M. K. nie może zostać rozpoznana z uwagi na jej niedopuszczalność, gdyż nie wyczerpano wymaganego trybu przed jej wniesieniem, to należy uznać, że zachodzą przesłanki odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a.

W ustawowym terminie M. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się przyznania mu prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243-263 P.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., zaś negatywne - wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy - sformułowano w art. 246 § 3 oraz w art. 247 P.p.s.a. Ostatni z tych przepisów stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08 oraz z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12, publ. CBOSA, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Tak więc zastosowanie przepisu art. 247 P.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy. Jest to instytucja wyjątkowa, stąd jej zastosowanie winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy jej przesłanki są jednoznacznie spełnione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. bez wyczerpania wymaganego trybu zaskarżenia. Mianowicie przed wniesieniem skargi na bezczynności organu konieczne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, albo wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 P.p.s.a.). Ponieważ w stosunku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nie ma organu wyższego stopnia, środkiem zaskarżenia jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W takiej sytuacji, zaniechanie przez stronę skorzystania z przysługujących jej środków zaskarżenia powodowało, iż wniesiona skarga jest oczywiście bezzasadna, bowiem jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Słusznie zatem Sąd I instancji odmówił w tej sytuacji przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi - zgodnie z treścią art. 247 P.p.s.a. Zażalenie nie mogło więc odnieść skutku.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.

----------------------- 2