Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 maja 2017 r., II SO/Op 6/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie dotyczącej postanowienia Prokuratura Rejonowego Prokuratury Rejonowej w B. z [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie odmowy wyłączenia asesora prokuratury rejonowej od prowadzenia sprawy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że [...] [...] kwietnia 2017 r. złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika, w celu wszczęcia postępowania przed tym Sądem dotyczącego postanowienie Prokuratora Rejonowego Prokuratury Rejonowej w B. z [...] marca 2017 r., nr [...], wydanego na podstawie art. 48 § 1 K.p.k. Przedmiotowym rozstrzygnięciem postanowiono nie uwzględnić wniosku skarżącego o wyłączenie od dalszego nadzorowania sprawy o sygn. akt PR z Ds. [...] asesora Prokuratury Rejonowej w B. Sąd wskazał, że rozpoznając złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy pod kątem występowania przesłanki z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej " P.p.s.a." w pierwszej kolejności ocenić należało, czy ww. rozstrzygnięcie może być przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny, a w konsekwencji czy skarga na tego typu rozstrzygnięcie jest dopuszczalna, czy w sprawie zachodzi oczywista jej bezzasadność.
Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie motywując to oczywistą bezzasadnością skargi złożonej w niniejszej sprawie, stosownie do art. 247 P.p.s.a. Wskazał, iż sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się nadto kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym w art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencyjne, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przytoczonych regulacjach. Właściwym do rozpoznania skargi byłby w niniejszej sprawie sąd powszechny.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył [...]. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jednocześnie odnosząc się do szeregu okoliczności nie związanych bezpośrednio z przedmiotem zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243-263 P.p.s.a.. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 i w art. 247 P.p.s.a.
Art. 247 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (postanowienia NSA z: 18.4.2008 r., I OZ 273/08; 14.2.2012 r., II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2010, s. 572; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2011, s. 803). Zastosowanie art. 247 P.p.s.a. jest dopuszczalne zatem wówczas, gdy stan faktyczny i prawny sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi, powoduje odmowę przyznania prawa pomocy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie, taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, [...] kwestionuje postanowienie Prokuratora Rejonowego Prokuratury Rejonowej w B. z [...] marca 2017 r., nr PR 1 Ds.[...], wydane na zasadzie art. 48 § 1 K.p.k. Opisanym rozstrzygnięciem postanowiono nie uwzględnić jego wniosku o wyłączenie od dalszego nadzorowania sprawy o sygn. akt PR z Ds. [...] przez asesora Prokuratury Rejonowej w B.. Skarżący nie neguje zatem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które organy administracji publicznej (takim nie są sądy powszechne) wydały, a które zgodnie z powołanymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Kognicja sądu administracyjnego nie obejmuje możliwości weryfikacji orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym. Co do takich orzeczeń odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego. Stosownie do regulacji Działu II, rozdziału 1 Kodeksu postępowania karnego, normującego między innymi właściwość sądu, do orzekania w postępowaniu karnym właściwe są sądy powszechne, a nie sądy administracyjne.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania skargi jaką zamierza złożyć [...]. Nawet w przypadku złożenia skargi, należałoby uznać taką skargę za niedopuszczalną, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W związku z powyższym stanowi to podstawę do odmowy przyznania [...] prawa pomocy, na zasadzie przywołanego na wstępie art. 247 P.p.s.a.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.