Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 432/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku B. B., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga B. B. dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która zobowiązywała skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 6.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca wskazała, że nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu męża oraz opiekuje się autystycznym dzieckiem, które wymaga całodobowej opieki i rehabilitacji. Koszty utrzymania, zakupu lekarstw, rehabilitacji i opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem wynoszą około 2.000 zł miesięcznie. Tymczasem zasądzone alimenty nie pokrywają tych kosztów. Nadto skarżąca stwierdziła, że w postanowieniu z dnia 17 maja 2013 r. w sprawie IV SA/Gl 430/13, opartym na tych samych podstawach faktycznych, między tymi samymi stronami wstrzymano wykonanie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając wstrzymania zaskarżonej decyzji podkreślił, że nie można stwierdzić zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Nie wykazano bowiem, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do usunięcia skutków.
W ocenie Sądu I instancji podniesione przez skarżącą okoliczności oraz nadesłana dokumentacja nie przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża, który otrzymuje miesięczne wynagrodzenia w wysokości 668,11 zł netto. Do tej kwoty należy doliczyć świadczone przez niego alimenty na rzecz córki w wysokości 670 zł oraz należności z tytułu pobytu w podróży służbowej w wysokości 4.547,95 zł miesięcznie. Razem dochód rodziny skarżącej wynosi 5.885,95 zł miesięcznie. Natomiast miesięczne wydatki rodziny wynoszą 2.631,98 zł. Przy ich ustalaniu Sąd I instancji dał wiarę oświadczeniu skarżącej dotyczącego ponoszenia kosztów zakupu żywności i napojów dla córki, w tym diety bezglutenowej w wysokości 2.000 zł, pomimo iż skarżąca nie przedłożyła żadnych rachunków potwierdzających te wydatki.
Analiza dochodów i wydatków wskazanych przez skarżącą wskazuje, iż do dyspozycji rodziny skarżącej pozostaje kwota około 3.250 zł. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, nawet po uwzględnieniu konieczności ponoszenia wydatków związanych z podróżami służbowymi męża skarżącej i pozostałymi wydatkami związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego, wykonanie nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku nie pozbawi skarżącej i jej rodziny środków finansowych w takim stopniu, by zagrażało to ich zdrowiu lub życiu, względnie pozbawiło możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. B., wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez jego błędną interpretację i uznanie, że skarżącej nie przysługuje ochrona tymczasowa, gdyż zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie wywołuje skutku nieodwracalnego i jednocześnie ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie pozbawi rodziny skarżącej środków do życia.
Ponadto wskazano, że Sąd I instancji nie uwzględnił kosztów utrzymania męża skarżącej w podróży zagranicznej oraz kosztów utrzymania starszego syna, którego merytorycznie sprawa dotyczy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno na ocenie wniosku strony skarżącej, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wykonanie nałożonego zaskarżoną decyzją obowiązku nie pozbawi strony i jej rodziny środków finansowych w takim stopniu, by zagrażało to ich zdrowiu lub życiu, względnie pozbawiło możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić gdyż, uwzględniając ponoszone przez rodzinę B. B. wydatki, kwota do której zwrotu zobowiązana jest wnosząca zażalenie jest znaczna i nie ma wątpliwości, że mogłaby spowodować trudne do odwrócenia skutki.
Wprawdzie należność o charakterze pieniężnym, w przypadku ewentualnego wyeliminowania rozstrzygnięcia z obrotu prawnego będzie podlegała zwrotowi, ale uiszczenie tak wysokiej kwoty może narazić skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków, w tym m. in. spowodować utratę płynności finansowej.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że B. B. wykazała zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 oraz art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.