Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1985/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił S. J. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Rozpoznając złożony wniosek Sąd I instancji stwierdził, iż skarżący wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku, ponoszącymi znaczne wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem. Sąd zważył, że z danych zawartych we wniosku oraz z nadesłanych wyjaśnień i dokumentów jednoznacznie wynika, iż wnioskodawca uzyskuje wraz z żoną stały, miesięczny dochód w łącznej wysokości 2122,22 zł miesięcznie. Istotne jest przy tym, że poza domem, rodzina posiada majątek w postaci działek powstałych w wyniku podziału nieruchomości położonej w J. oznaczonej nr 596/1 i 597/1, zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Jedna z powstałych działek została zaś sprzedana za kwotę 205.000 zł.
W ocenie Sądu nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą znajdującą się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, a zdaniem Sądu do takich właśnie przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Skarżący wskazał wprawdzie, że środki ze sprzedaży działki zostały przeznaczone na remont domu, na uzbrojenie wydzielonych działek w przyłącze gazowe, na czynności prawno – geodezyjne, rozbiórkę 5 szklarni i budynku kotłowni oraz niwelację terenu. Wskazane okoliczności nie mogą być jednak – w ocenie Sądu - argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku. Argumentu takiego nie stanowią również podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności związane z osłabieniem sytuacji na rynku nieruchomości i wstrzymywaniem się z związku z tym ze zbyciem pozostałych posiadanych działek.
Sąd podkreślił, że sytuacji materialnej skarżącego, posiadającego opisany wyżej majątek, nie można utożsamiać z sytuacją osób ubogich, bez środków do życia, nieposiadających jakiegokolwiek majątku. Zdaniem Sądu wnioskodawca jest w stanie wygospodarować – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się w istocie do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Pozostałe zaś, ewentualne koszty sądowe, takie jak opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej, koszty ewentualnych zażaleń czy też opłat kancelaryjnych, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł i ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. J., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Żalący się ponownie opisał swoją sytuację materialną, wskazując między innymi, iż kwota uzyskana ze sprzedaży działki w całości przeznaczona została na modernizację budynku mieszkalnego oraz inne prace remontowe. Ponadto podniesiono, iż sprzęt rehabilitacyjny zakupiony został z uwagi na zły stan zdrowia żony skarżącego, a pozostałe nieruchomości należące do niego – mimo podejmowanych prób – nie mogą zostać sprzedane z uwagi na brak ofert.
Dodatkowo skarżący powołał się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt I OZ 885/13 i 886/13, gdzie Sąd wskazał, że sytuacja materialna i rodzinna strony pozwala na stwierdzenie, że spełnia on warunki przyznania mu praw pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagał się S. J., może być udzielone osobie fizycznej jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, co wynika z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący uzyskuje wprawdzie stały miesięczny dochód – z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż łączny dochód rodziny skarżącego wynosi 2122,22 zł miesięcznie. Jednakże zarówno on jak i jego żona są osobami w podeszłym wieku, niewątpliwie zatem ponoszą wysokie koszty związane ze stanem ich zdrowia.
Tym samym nie można przyjąć, aby skarżący nie mógł być uznany za podmiot, wobec którego mogło będzie mieć zastosowanie częściowego chociażby zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Na ocenę tę pozostaje bez wpływu okoliczność, iż S. J. sprzedał nieruchomość, bowiem oświadczył on, że kwota uzyskana z tego tytułu w całości przeznaczona została na modernizację budynku mieszkalnego oraz inne prace remontowo – budowlane, zaś w aktach sprawy znajdują się dokumenty uprawdopodabniające to oświadczenie.
Ponadto nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że sam fakt posiadania przez stronę stałego dochodu oraz nieruchomości wskazuje na to, że sytuacja materialna strony jest na tyle dobra, że jest ona w stanie ponieść pełne koszty postępowania. Jak podkreślił to skarżący fakt niesprzedania pozostałych działek nie jest skutkiem jego złej woli, ale ogólnej sytuacji na rynku nieruchomości. Dlatego twierdzenia Sądu wyrażone w tym zakresie uznać trzeba za nietrafne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja materialna i rodzinna strony pozwala na stwierdzenie, że spełnia on warunki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.