Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 201/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku A. G., w pkt 1 odmówił zmiany postanowienia z dnia 18 marca 2013 r. w zakresie odmowy ustanowienia dla wnioskodawcy radcy prawnego oraz odmówił ustanowienia adwokata (pkt 2).
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 marca 2013 r. przyznano A. G. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, odmawiając jednocześnie ustanowienia radcy prawnego. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego postanowienia.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. G. jako nie spełniającą wymogów formalnych.
W ponownie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący zwrócił się ponownie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu - radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz 3 dzieci. Źródło ich utrzymania stanowi pobierana przez niego renta w wysokości 760 zł (z tego do wypłaty - w wyniku prowadzonej wobec niego egzekucji komorniczej należności alimentacyjnych - przypada faktycznie 420 zł) oraz zasiłki z MOPS, których wysokość wraz z zasiłkiem rodzinnym wynosi łącznie ok. 1.310 zł. Wobec miesięcznych kosztów utrzymania i wyżywienia rodziny wynoszących ok. 2.000 zł, brakujące środki uzyskują dzięki pomocy rodziny, w szczególności jego matki. Jako jedyny wartościowy składnik posiadanego majątku skarżący wykazał dom o pow. 160m².
Pismem z dnia 21 sierpnia 2013 r. skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia zawierającego informacje dotyczące jego sytuacji materialnej.
W odpowiedzi na wezwanie A. G. wskazał, że przyznane mu zostały zasiłki od maja do sierpnia 2013 r. na żywność 370 zł na miesiąc, co miesiąc na kwartał na światło 423 zł, na gaz 200 zł, na wodę 200zł. Podał, że opłaty jakie ponosi wynoszą za zużycie wody - 510 zł, za energię elektryczną średnio – 600 zł na 2 miesiące, za gaz - 390 zł na 2 miesiące. Wymienił także wydatek na zakup zastrzyków dla żony - 400 zł na miesiąc. Podał, że jest zobowiązany do zapłaty alimentów na dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa. Wyjaśnił, że syn P. G. nie pracuje i jest na utrzymaniu skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmawiając zmiany postanowienia oraz odmawiając ustanowienia adwokata stwierdził, że postanowienie z dnia 18 marca 2013 r. na mocy art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Ponieważ należy ono do orzeczeń niekończących postępowania w sprawie, rozpoznanie obecnie złożonego wniosku o ustanowienie radcy prawnego następuje w trybie art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wniosek A. G. w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego, został więc potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 18 marca 2013 r.
Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku nie wykazał ani okoliczności uzasadniających dokonanie zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia (co do odmowy ustanowienia radcy prawnego) ani też przemawiających za ustanowieniem dla adwokata.
W szczególności wskazano, że Sąd wezwał wnioskodawcę do udzielenia szczegółowych informacji i przedstawienia dokumentów, umożliwiających dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. A. G. nie uczynił zadość temu wezwaniu. Nie wskazał wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie, z wyszczególnieniem wysokości wydatków przeznaczanych na zakup żywności, środków czystości, leków, ubrań oraz kosztów związanych z realizacją obowiązku szkolnego; nie przedłożył rachunków za opłaty za media za 3 miesiące poprzedzające wykonanie wezwania (gaz, woda) ani decyzji podatkowej za 2013 r. dotyczącej nieruchomości będących własnością skarżącego, nie wskazał czy jest właścicielem pojazdów mechanicznych, nie wskazał, czy i z jakich świadczeń rodzinnych korzystają członkowie jego rodziny.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 marca 2013 r., stąd zasadnie Sąd I instancji zastosował przepis art. 165 P.p.s.a., traktując kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie jako wniosek o zmianę postanowienia. Orzeczenie to należy bowiem do tzw. postanowień niekończących postępowanie w sprawie, które mogą być uchylone lub zmienione na wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 P.p.s.a.). Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 P.p.s.a. należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione.
Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto trzeba, że z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że A. G., wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wykazał, że w jego przypadku nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zmianę postanowienie z 18 marca 2013 r.
Jak trafnie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, treść złożonych oświadczeń (zawartych zarówno we wniosku wniesionym na urzędowym formularzu PPF, jak i w piśmie będącym odpowiedzią skarżącego na wezwanie Sądu w trybie art. 255 P.p.s.a.) nie daje podstaw do pozytywnego rozpoznania jego żądania. Skarżący w szczególności nie wskazał wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie jego i jego rodziny, z wyszczególnieniem wysokości wydatków przeznaczanych na zakup żywności, środków czystości, leków, ubrań oraz kosztów związanych z realizacją obowiązku szkolnego; nie przedłożył rachunków za opłaty za media za 3 miesiące poprzedzające wykonanie wezwania (gaz, woda) ani decyzji podatkowej za 2013 r. dotyczącej nieruchomości będących własnością skarżącego, nie wskazał czy jest właścicielem pojazdów mechanicznych, nie wskazał, czy i z jakich świadczeń rodzinnych korzystają członkowie jego rodziny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak powyższych informacji uniemożliwia ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy w kontekście przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. W tej sytuacji, zasadnie Sąd I instancji wskazał, że skoro powyższe okoliczności faktyczne nie zostały przez skarżącego dostatecznie wyjaśnione wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia i zmiany postanowienia w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.