Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek J. K. o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy sędziów Andrzeja Jagiełło, Anny Żak, Teresy Kobyleckiej, Renaty Detki, Sylwestra Miziołka, Jacka Kuzy, Beaty Ziomek, Doroty Pędziwilk-Moskal, Doroty Chobian, Ewy Rojek, Artura Adamca, Mirosława Surmy, Marii Grabowskiej i Danuty Kuchty orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach (sygn. akt II SO/Op 77/14).
Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że J. K. wnioskiem z dnia 19 września 2014 r. zwrócił się do WSA w Kielcach o wyłączenie od rozpoznawania jego sprawy (dot. skargi na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia [...] marca 2014 r.,) sędziów tego Sądu i przekazanie sprawy innemu Sądowi, który nie będzie pod wpływem działania sprawcy szkody skarżącego, polegającej na wywłaszczeniu oraz "ukryciu" w dokumentach urzędowych posesji po zmarłych rodzicach skarżącego. Zdaniem J. K., sprawcą szkody jest były prezes sądu rejonowego, a dowodami nieprawidłowego wywłaszczenia nieruchomości są akta spraw sądowych wskazanych przez skarżącego. Uważa on, że akt notarialny i odpis z księgi wieczystej, którymi posługuje się jego brat, zostały sfałszowane. Zarzucił ponadto, że majątkiem po rodzicach "obdarował" brata skarżącego, jeden z sędziów Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który jest kolegą Prezesa WSA w Kielcach. Skarżący dodał, że całkowicie stracił zaufanie do WSA w Kielcach, bowiem Sąd ten stosuje "dyskryminację prawną, przemoc i oszustwo" w postaci "figuranta obrońcy" oraz nie odpowiada na żadne pisma procesowe skarżącego.
W związku z powyższym sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w WSA w Kielcach, pisemnie oświadczyli, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej również jako: p.p.s.a.), ani inne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 ustawy). Oświadczenia takie złożyli sędziowie: Andrzej Jagiełło, Anna Żak, Teresa Kobylecka, Renata Detka, Sylwester Miziołek, Jacek Kuza, Beata Ziomek, Dorota Pędziwilk-Moskal, Dorota Chobian, Ewa Rojek, Artur Adamiec, Mirosław Surma, Maria Grabowska i Danuta Kuchta.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 października 2014 r. (sygn. akt I OW 191/14) wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku J. K. Oddalając wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w Kielcach, WSA w Opolu stwierdził, że instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapewnienie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, gwarantując, iż na treść rozstrzygnięcia nie będą miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu.
W dalszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że katalog przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy, określony w art. 18 p.p.s.a., ma charakter zamknięty. Nie ma zatem możliwości wyłączenia sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie.
Niezależnie od przyczyn wymienionych w powołanym wyżej przepisie, w myśl art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę scharakteryzowane jedynie ogólnie. Stąd też zgodnie z art. 20 p.p.s.a. strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które opierają się na obiektywnych okolicznościach i mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Dla wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 p.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień.
Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy WSA w Opolu stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie wskazanych w nim sędziów WSA w Kielcach. W stosunku do żadnego z nich nie zachodzą bowiem okoliczności, których mowa w art. 18 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Przedstawione we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące wspierania przez sędziów WSA w Kielcach jednej ze stron, jak i mające rzekomo mieć miejsce stronnicze zachowania sędziów (w tym Prezesa Sądu) orzekających w jego sprawach, a także nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań sądowych, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogące uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Wręcz przeciwnie, zarzutowi utrudniania skarżącemu przez sędziów WSA w Kielcach dochodzenia jego słusznych praw, przeczą akta sądowe o sygn. II SA/Ke 376/14, z których jasno wynika, że w toczącym się postępowaniu ze skarżącym prowadzona jest korespondencja sądowa, a także przyznane mu zostało prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Natomiast samo subiektywne przeświadczenie o braku bezstronności sędziów oraz odczucie skarżącego, że jest dyskryminowany i pozbawiony przysługujących mu praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA w Kielcach, których dotyczy wniosek, wynika, że nie istnieje między nimi, a stronami postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, iż mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Natomiast skarżący nie podał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń.
Od opisanego postanowienia J. K. złożył zażalenie, wskazując, że jest ono dowodem "że doszło do dyskryminacji prawnej, ustawowej i ukrycia bubli spraw majątkowych".
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że padł ofiarą "spraw spadkowych", których sprawcą jest były prezes Sądu Rejonowego w P. Wydaje się ponadto, że zdaniem skarżącego do akt sprawy prowadzonej przez WSA w Opolu powinny być dołączone dokumenty z akt spraw cywilnych prowadzonych przez Sąd Rejonowy w P. Skarżący powołał się na akta spraw o sygn. [...] i [...] podnosząc kwestię "ukrycia" masy spadku oraz sfałszowania aktu notarialnego. Powołał się też na akta o sygn. II SA/Ke 376/14 oraz II SA/Ke 523/14, które – w jego ocenie – ukrył WSA w Opolu i "zamieszał dowody".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Przepis ten nie wymaga od wnoszącego zażalenie wskazania podstaw zaskarżenia, a jedynie zwięzłego uzasadnienia zażalenia, z którego można wywieźć powody jego niezadowolenia z zaskarżonego orzeczenia. Zażalenie wniesione w niniejszej sprawie nie do końca spełnia te wymogi. Niemniej jednak zawiera minimalne elementy niezbędne do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia;
- osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Sąd I instancji słusznie przyjął, że w niniejszej sprawie żadna z wymienionych wyżej okoliczności powodujących wyłączenie sędziego z mocy ustawy nie wystąpiła w stosunku do sędziów WSA w Kielcach, o wyłączenie których wnosił skarżący. Na te przesłanki nie wskazał także J. K. ani we wniosku z dnia 19 września 2014 r., ani w zażaleniu na postanowienie WSA w Opolu z dnia 24 listopada 2014 r.
Podstawa prawna wyłączenia sędziego na wniosek strony postępowania została określona w art. 19 p.p.s.a., zgodnie z którym niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przesłanką wyłączenia jest wątpliwość co do bezstronności sędziego, która jest uzasadniona. Zasadność wniosku o wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. zależy więc od okoliczności faktycznych w konkretnej sprawie, które w sposób obiektywny uzasadniają wątpliwość co do bezstronności. Nie stanowi takiej okoliczności, przeświadczenie strony, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Strona może bowiem kwestionować nieprawidłowe, jej zdaniem, orzeczenie wydane przez sąd pierwszej instancji, wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazanie na znajomość sędziego sądu administracyjnego z sędzią innego sądu, samo w sobie również nie może stanowić przesłanki wyłączenia sędziego. Stosunek osobisty łączący sędziów różnych sądów musi być tego rodzaju, aby obiektywnie dało się stwierdzić, że okoliczność ta może mieć wpływ na ewentualną sytuację sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie. Gołosłowne oskarżenia o postępowanie sędziego oraz subiektywne odczucia strony postępowania, nie poparte konkretnymi argumentami nie mogą odnieść skutku w postaci wyłączenia sędziego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie w odniesieniu do wskazanych przez skarżącego sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach: Andrzeja Jagiełło, Anny Żak, Teresy Kobyleckiej, Renaty Detki, Sylwestra Miziołka, Jacka Kuzy, Beaty Ziomek, Doroty Pędziwilk-Moskal, Doroty Chobian, Ewy Rojek, Artura Adamca, Mirosława Surmy, Marii Grabowskiej i Danuty Kuchty nie można dopatrzeć się przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie tych sędziów. Zasadnie uznał Sąd I instancji, że samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o braku bezstronności sędziów, których wyłączenia żądał oraz odczucie skarżącego, że jest dyskryminowany i pozbawiony przysługujących mu praw, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uprawdopodobniających takie zarzuty, nie stanowią wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a.
Zdaniem NSA wniosek skarżącego został wnikliwie rozważony, a podnoszone w stosunku do sędziów zarzuty dotyczące ograniczenia skarżącemu jego praw oceniono na podstawie analizy zawartości akt sądowych w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 523/14. Złożone przez sędziów oświadczenia wykluczają wystąpienie przesłanek do ich wyłączenia od rozpoznawania sprawy. Natomiast skarżący, w zażaleniu nie podał żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć wiarygodność tych oświadczeń. Sąd I instancji w sposób właściwy ocenił, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów.
Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.