Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.
W motywach postanowienia odrzucającego skargę, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2020 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał w dniu 25 września 2020 r. Tymczasem skarga [...] została w niniejszej sprawie wniesiona osobiście do organu w dniu 28 września 2020 r., a więc z uchybieniem terminu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 - 2 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, zawartego w skardze z dnia 28 września 2020 r. w jej punkcie pierwszym.
Wskazując na powyższe wniesiono o:
- - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz
- - rozpoznanie niniejszego zażalenia, jako oczywiście uzasadnionego, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a.;
- - zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania na podstawie art. 200 pkt 1 p.p.s.a. z zastrzeżeniem poniższych punktów zażalenia, tj.:
- - zasądzenie od organu na rzecz pełnomocnika z urzędu wyznaczonego dla skarżącego: [...] - adw. [...] wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, tj. kosztów zastępstwa procesowego tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych - w przypadku i w zakresie obciążenia kosztami postępowania organu przedmiotowym zażaleniem, w zakresie postępowania zainicjowanego, ewentualnie:
- - zasądzenie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na rzecz adw. [...] wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, tj. kosztów zastępstwa procesowego tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm przepisanych, które to koszty nie zostały pokryte w całości, ani w części - w przypadku i w zakresie nieobciążenia organu kosztami postępowania - w zakresie postępowania zainicjowanego przedmiotowym zażaleniem.
Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu nie zostały opłacone nawet w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Uchybienie terminowi zakreślonemu w powołanym przepisie powoduje, że sąd jest obowiązany skargę odrzucić (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), chyba że stosownie do treści art. 86 p.p.s.a. na wniosek strony i przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w tym przepisie termin do wniesienia skargi zostanie przywrócony.
Z akt sprawy wynika, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił termin do wniesienia skargi, którego uchybienie uzasadniało jej odrzucenie, stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Odrzucając skargę Sąd I instancji nie dostrzegł jednak zawartego w punkcie pierwszym skargi wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Przypomnieć należy, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie i piśmiennictwie odrzucenie skargi wniesionej po terminie, w przypadku gdy został złożony wniosek o przywrócenie terminu, możliwe jest dopiero po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2015 r., I OZ 1601/15, LEX nr 2067907 i powołane tam: postanowienie NSA z dnia 28 października 2015 r., II OSK 2557/15 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 472).
Zatem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przedwczesne było orzekanie o odrzuceniu skargi.
Wobec tego, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został sformułowany w treści skargi, powinien być przez Sąd rozpoznany w pierwszej kolejności, gdyż w razie uwzględnienia wniosku i przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi brak będzie podstaw prawnych do jej odrzucenia.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż co do zasady nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a. Koszty te więc zasądzone są w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Niniejsza sprawa, należy natomiast do kategorii spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej, ustawowo zwolnionych od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 a p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego w ramach prawa pomocy. Wynagrodzenie bowiem dla pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.