Postanowienie NSA z 12 lutego 2016 r., I OZ 116/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 887/15 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2015 r., znak: SKO.RD-52/1884/241/2015 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 31 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 887/15, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 207), odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2015 r., znak: SKO.RD-52/1884/241/2015 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że pismem z 9 września 2015 r. R.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 3 sierpnia 2015 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Zarządzeniem z 6 października 2015 r., doręczonym w dniu 7 października 2015r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.

Postanowieniem z 24 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Ke 887/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił powyższą skargę podnosząc, że skarżący nie uiścił wpisu w terminie wskazanym w wezwaniu, a wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony dopiero w dniu 15 października 2015 r., a więc z 1-dniowym uchybieniem terminu do uiszczenia wpisu.

Pismem z 8 grudnia 2015 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podniósł, że uchybił temu terminowi bez swojej winy, albowiem w dniu sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie go od kosztów sądowych, tj. 14 października 2015 r., nagle zaniemógł zdrowotnie i nie mógł dostarczyć osobiście pisma ani do Sądu ani do najbliższej placówki pocztowej. W związku z tym, iż problemy gastrologiczne ustały następnego dnia, zrezygnował z wizyty lekarskiej i niezwłocznie złożył osobiście w sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że nie miał możliwości skorzystania z pomocy innych domowników.

Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku jego winy w uchybieniu terminu. Zauważył, że okoliczność wskazana przez skarżącego nie została potwierdzona jakimkolwiek zaświadczeniem lekarskim bądź też innym dokumentem, z którego wynikałoby, że skarżący znajdował się w stanie uniemożliwiającym dokonywanie czynności procesowych. Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, tj. okoliczności, z powodu których nie uiścił w terminie wpisu sądowego. Nie jest uprawdopodobnieniem samo wskazanie w treści wniosku o przywrócenie terminu, iż skarżący "zaniemógł zdrowotnie". Takie stwierdzenie nie może odnieść skutku w postaci uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Nagłe "problemy gastryczne" nie są natomiast same w sobie wystarczającą okolicznością usprawiedliwiającą brak dochowania terminu do dokonania czynności procesowej.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R.S., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08).

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd I instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący wskazywał na okoliczność wystąpienia u niego problemów zdrowotnych i w związku z tym niemożność dokonania czynności we właściwym terminie. Jednak na potwierdzenie tych okoliczności skarżący nie przedstawił żadnych dowodów.

Termin "uprawdopodobnienie", o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. nie jest pojęciem tożsamym z "udowodnieniem". Niemniej jednak dyspozycja tego przepisu nakazuje przyjąć, że konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13).

W niniejszej sprawie Sąd I instancji, dostrzegając, że w zakresie okoliczności dotyczących choroby twierdzenia skarżącego są gołosłowne, prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał choroby, która uniemożliwiała mu podejmowanie czynności procesowych samodzielnie. Skarżący nie przedstawił żadnego zaświadczenia od lekarza. Nie zostało tym samym uprawdopodobnione, że taka choroba stanowiła przeszkodę, której skarżący nie mógł przezwyciężyć. Ta ocena Sądu jest decydująca dla wyniku postępowania w niniejszej sprawie. Wynika to z tego, że nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Dlatego powołanie się przed Sądem na okoliczność choroby wymaga wykazania, że była to taka przeszkoda, która uniemożliwiła w ogóle działanie skarżącego.

Usprawiedliwienia dla przywrócenia terminu nie mogła zatem stanowić argumentacja skarżącego ograniczająca się wyłącznie do gołosłownego stwierdzenia, że choroba uniemożliwiła mu wykonanie wezwania. Sąd nie znalazł w niniejszej sprawie podstaw, aby uznać, że choroba, nawet jeśli faktycznie miała miejsce w danym czasie, sama w sobie mogła stanowić przeszkodę do terminowego dokonania czynności procesowej (por. postanowienie NSA z 12 marca 2013 r., I FZ 42/13). Indywidualna ocena stanu zdrowia, dokonana przez wnioskodawcę i twierdzenia o chorobie, nie mogą nie tylko stanowić dowodu, ale także nie uprawdopodobniają, że choroba nie pozwalała na dokonywanie czynności, takich jak czynność procesowa w postępowaniu sądowym, którego jest się inicjatorem. Zatem, wskazane przez wnioskodawcę okoliczności nie mogły być traktowane jako świadczące o braku winy w uchybieniu terminu.

Należy dodatkowo wskazać, że z § 2 art. 87 P.p.s.a. wynika, iż w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego w uchybieniu. Tak sformułowany przepis wskazuje na inicjatywę strony, która składając taki wniosek musi podjąć wszystkie niezbędne działania do uprawdopodobnienia podnoszonych okoliczności. Wnioskujący ma zatem przekonać sąd o tym, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy, przy czym sąd administracyjny w razie braku odpowiednich oświadczeń czy dokumentów nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 P.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.