Postanowienie NSA z 13 kwietnia 2022 r., I OZ 117/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1137/21 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 6 listopada 2020 r., nr SKO-82-814/20 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1137/21, odmówił B. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 6 listopada 2020 r., nr SKO-82-814/20 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Sąd podał, że w/w decyzję SKO doręczono skarżącej w dniu 9 listopada 2020 r., zaś skargę na tę decyzję (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu) złożono pismem z dnia 2 sierpnia 2021 r. Sąd wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podała, iż przyczyną jego uchybienia były sprawy rodzinne oraz wyjazd z G. na dłuższy czas w celu opieki nad schorowaną [...]-letnią matką.

W uzasadnieniu odmowy przywrócenia terminu Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można o niej mówić tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Sąd podkreślił przy tym, że okoliczność choroby, czy też podeszły wiek, zły stan zdrowia, czy nieporadność życiowa, nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd podkreślił, że nie kwestionuje, iż skarżąca mogła mieć problemy rodzinne i mogła mieć trudności w załatwianiu codziennych spraw, jednakże – w ocenie Sądu – okoliczność ta nie może stanowić o przywróceniu terminu, bowiem nie każda okoliczność, czy choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Sąd zaznaczył przy tym, że choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi nastąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Skarżąca natomiast nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Sąd podkreślił, że w/w decyzję Kolegium z dnia 6 listopada 2020 r., zawierającą stosowne pouczenie o 30 – dniowym terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, skarżąca odebrała w dniu 9 listopada 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Natomiast skargę z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu wniosła w dniu 2 sierpnia 2021 r., czyli po ponad 7 miesiącach. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku są ogólnikowe i nie wskazują na żadną realną przeszkodę trwającą przez ten czas, uniemożliwiającą wniesienie skargi.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, wskazując raz jeszcze okoliczności związane z jej wyjazdem spowodowanym opieką nad schorowaną, niepełnosprawną matką. Do zażalenia załączyła m.in. kopię orzeczenia o niepełnosprawności matki z dnia [...] października 2019 r. którą to niepełnosprawność datowano od dnia [...] 2019 r. oraz kopię odpisu skróconego akt zgonu matki, zmarłej w dniu [...] września 2021 r.

Skarżąca wskazała ponadto, że sama opiekuje się niepełnosprawnym synem. Podkreśliła, że bez przywrócenia terminu nic już nie może zrobić w tej sprawie, a chciałaby mieć możliwość wyboru pomiędzy świadczeniami – pielęgnacyjnym a emeryturą, która – w jej przypadku – jest dużo niższa niż owo świadczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

Podkreślić także należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Ponadto, strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji uznał, że okoliczności, na które powołuje się skarżąca nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Za okoliczności takie nie można bowiem uznać spraw rodzinnych skarżącej. Nie poddając w wątpliwość złego stanu zdrowia matki skarżącej w ówczesnym czasie, stwierdzić należy, że nie uprawdopodobniła ona, aby w terminie otwartym do złożenia skargi stan zdrowia jej matki pogorszył się na tyle, że uniemożliwiało to jej normalne funkcjonowanie, w tym dokonanie w/w czynności procesowej w terminie, bądź alternatywnie posłużenie się osobą trzecią w jej dokonaniu. Skarżąca do przedmiotowego zażalenia dołączyła bowiem decyzję orzekającą o niepełnosprawności matki z dnia 16 października 2019 r., z której wynika, że w/w niepełnosprawność datuje się od dnia 30 września 2019 r. Nie można zatem okoliczności tej potraktować jako okoliczność nagłą, jak chce tego skarżąca. Natomiast ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani w niniejszym zażaleniu skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o tym, że stan zdrowia (choroba) matki w terminie otwartym do złożenia skargi uniemożliwiał jej dokonywanie czynności procesowych, choćby poprzez posłużenie się osobą trzecią.

Uznać zatem należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.