Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 września 2009 r. J. O. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze swojej skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 607/05 oddalającym skargę J. O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia[...] stycznia 2005 r., nr [...] w przedmiocie nabycia mienia z mocy prawa przez gminę.
Jak podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która studiuje w Wielkiej Brytanii. Ponadto ujawnił, że źródłem jego utrzymania jest renta strukturalna w wysokości 1755,26 zł. Jako posiadany majątek wnioskodawca wskazał dom jednorodzinny po rodzicach o powierzchni 57 m², dom o powierzchni 117 m² w budowie dla dzieci, mieszkanie o powierzchni 73,9 m², nieruchomość rolną o powierzchni 0,8511 m² przy czym zaznaczył, że dom, który buduje w B. jest obciążony kredytem hipotecznym w wysokości 600 tys. zł. Oświadczył również, że poza wymienionymi wydatkami, wykupuje część leków z uwagi na to, że jest leczony w poradniach kardiologicznej, neurologicznej, cukrzycowej i okulistycznej.
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Sąd I instancji odnosząc przepis art. 246 § 1 powołanej ustawy do sytuacji majątkowej wnioskodawcy stwierdził, że nie może być ona uznana za trudną. Sąd argumentował powyższe tym, iż skarżący uzyskuje stały regularny dochód w kwocie około 1755 zł, ma zapewnione potrzeby bytowe. Jak sam ujawnił jest właścicielem kilku nieruchomości (mieszkania o powierzchni 73 m², domów drewnianego o powierzchni 57 m² oraz domu o powierzchni 117 m², który buduje dla dzieci) nie można zatem uznać, że pozostaje w niedostatku. Faktem jest, że jak oświadczył na budowę domu zaciągnął kredyty w bankach, jednakże po uwzględnieniu późniejszych wyjaśnień strony okazało się, że pierwotnie deklarowana kwota zobowiązań z tytułu kredytów zaciągniętych na budowę domu jest w rzeczywistości dużo mniejsza.
Ponadto wbrew twierdzeniom J. O., iż pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z córką S., która studiuje i na naukę w uczelni wyższej zaciągnęła kredyt, w sprawie rozpoznawanej przez tutejszy Sąd o sygnaturze akt I SA/Wa 488/09 ustalono, że córka faktycznie nie mieszka z ojcem, bowiem przebywa w Wielkiej Brytanii, zaś wykazany kredyt na dzień rozpoznawania wniosku nie podlega spłacie i będzie regulowany po ukończeniu studiów.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że J. O. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu opłacenie zarówno profesjonalnego pełnomocnika, jak i kosztów sądowych dla osoby, która uzyskuje stały dochód, jest właścicielem kilku nieruchomości nie wykracza poza jej możliwości finansowe.
Na powyższe postanowienie J. O. wniósł zażalenie, w którym podtrzymał stanowisko co do zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący podniósł, że Sąd nie wziął pod rozwagę kwestii, iż poza spłacanym kredytem musi on ponosić koszty wyżywienia i mieszkania córki w miejscu nauki, gdyż pozostaje ona na jego utrzymaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej; p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Może być ono przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.)
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy).
Sąd I instancji właściwie ocenił sytuację materialną skarżącego i co za tym idzie nie przyznał mu prawa pomocy.
Omawiana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć jedynie osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest właścicielem kilku nieruchomości (mieszkania o powierzchni 73 m², domów: drewnianego o powierzchni 57 m² i domu w budowie o powierzchni 117 m²), a ponadto wskazał, że majątek wspólny składa się z domu w budowie wraz z działką, a na budowę domów zaciągnął kredyty. Jak wynika z dodatkowego oświadczenia przekazanego przez J. O. w piśmie z dnia 1 października 2009 r. pozostała do spłaty część jednego z kredytów na budowę domu i inne zobowiązania związane z budową w wysokości 145 000 złotych. Skarżący ma stały dochód w postaci renty strukturalnej, posiadane nieruchomości mogą również przynosić dochody.
Z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podkreślić, iż za rzeczywiście ubogą może być uznana osoba, która ze względu na okoliczności życiowe pozbawiona jest środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Dodać trzeba, że Sąd rozważając możliwość przyznania prawa pomocy kieruje się nie tylko aktualną sytuacją dochodową wnioskodawcy, lecz również jego stanem majątkowym, który w przypadku skarżącego jest znaczny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.