Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt: I SA/Wa 28/16 w oparciu o art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniesioną z uchybieniem terminu skargę W.Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [..] listopada 2015 r., nr [..].
Ustanowiony w tym postępowaniu postanowieniem Sądu z dnia 23 marca 2016 r. pełnomocnik, (wyznaczony przez Dziekana OIRP w Warszawie pismem z dnia 10 maja 2016 r.) wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odrzuceniu skargi W.Z.
Pełnomocnik zarzucił Sądowi literalne rozumienie art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że przez doręczenie skarżącej rozumieć należy także doręczenie innej osobie przebywającej pod adresem zamieszkania skarżącej, od którego to momentu rozpoczyna bieg termin do wniesienia skargi. Zdaniem pełnomocnika termin ten rozpoczyna bieg od faktycznego przekazania pisma skarżącej. Nadto pełnomocnik podniósł, iż istnieją wątpliwości co do daty nadania przesyłki zawierającej skargę. Na okoliczność tę pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz następnie o uchylenie postanowienia i przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że skarga W.Z. została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem powinno być odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Dokonywanie przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym wyraźnie stanowi art. 85 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [..] listopada 2015 r. została skierowana na adres podany przez skarżącą – ul. [..] w S. Decyzję tę odebrała siostra skarżącej, uczestniczka postępowania D.S., zamieszkująca pod tym samym adresem - w dniu 9 listopada 2015 r. Zgodnie z powołanym wyżej art. 53 § 1 pkt 2 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi upływa zatem w dniu 9 grudnia 2015 r. Bezspornym w sprawie jest, że z akt sprawy wynika, iż skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 10 grudnia 2015 r. (data stempla pocztowego UP, k.7 akt sprawy). W tym stanie rzeczy nie sposób zarzucić Sądowi I instancji błędnego rozstrzygnięcia.
Zgodnie bowiem z art. 72 § 1 p.p.s.a. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Przepis ten wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, iż takie doręczenie nastąpiło.
Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. Z przepisu tego wynika jednocześnie domniemanie, że przekazanie pisma adresatowi następuje w dniu odbioru pisma przez dorosłego domownika i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej.
W orzecznictwie podkreśla się, że strona ponosi konsekwencje wynikające z doręczenia, nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (postanowienie NSA z dnia 10.3.2009 r., I OZ 174/09; z dnia 25.2.2011 r., II FZ 60/11; z dnia 9.6.2015 r., II FZ 272/15; z dnia 1.7.2015 r., II OZ 620/15). Tym samym zarzut zażalenia nie znajduje uzasadnienia, szczególnie wobec faktu, iż siostra skarżącej nie ma sprzecznych interesów w tym postępowaniu. Nie ma także wpływu podnoszona przez pełnomocnika okoliczność, że skarżąca przebywa aktualnie w P. Z samych twierdzeń zażalenia wynika, że pobyt skarżącej u córki w P., gdzie "przebywała i przebywa" ma charakter długotrwały (opieka nad wnukami). Strona wszczynająca postępowanie sądowe powinna należycie zabezpieczyć swoje interesy; w takim przypadku powinna wskazać taki adres bądź pełnomocnika do doręczeń, który gwarantować jej będzie możliwość czynnego udziału w sprawie bez narażania się na skutki uchybień terminów.
Zarzut dotyczący daty nadania przesyłki pocztowej mógłby być jedynie argumentem przy wnoszeniu alternatywnego środka, jakim jest wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności i to wyłącznie po przeprowadzeniu przez stronę postępowania reklamacyjnego, o którym mowa w rozdziale 8 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1113).
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o przeprowadzenie postępowania dowodowego, podkreślić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawę do przeprowadzenia postępowania dowodowego stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a.., który znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postępowanie dowodowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie jest co do zasady dopuszczalne. Odnośnie możliwości i zakresu prowadzenia postępowania dowodowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w orzecznictwie sformułowano surowe ograniczenia (w tym w całym postępowaniu dowodowym przed sądami administracyjnymi możliwe jest jedynie dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu).
Ponadto treść wywodów pełnomocnika prowadzi do podważenia ustaleń faktycznych, które przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, a wnioskowane dowody miałyby decydujące a nie uzupełniające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia (zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu), ponieważ stosownie do treści art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a., a nie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.