Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uwzględniając skargę M..L na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o odmowie przyznania M. L. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 16 stycznia 2015 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. W dniu [...] maja 2015 r. M. L. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wyroku w trybie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", o rozstrzygnięcie określone w art. 152 p.p.s.a. (klauzulę ochrony tymczasowej). Prośbę swą motywowała tym, że nie posiada wiedzy prawniczej i do czasu konsultacji z prawnikiem w dniu 19 maja 2015 r. nie wiedziała, że wyrok powinien zawierać również takie rozstrzygnięcie, a jego brak ma naruszać jej prawa i interes.
Oddalając ww. wniosek, Sąd Wojewódzki – powołując się na treść art. 86 i art. 87 p.p.s.a. – uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki zaznaczył, że wskazywany przez skarżącą brak znajomości przepisów prawa nie mógł stanowić przesłanki uzasadniającej wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z jej wnioskiem. Okoliczność ta, podobnie jak oczekiwanie na uzyskanie porady prawnej, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Jeżeli bowiem stan nieznajomości prawa nie był dla wnioskodawczyni sytuacją nową i zaskakującą, to stosownych informacji o postępowaniu sądowym mogła ona – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - zasięgnąć znaczenie wcześniej, zwłaszcza że od dnia wniesienia skargi do dnia wyroku w sprawie upłynęło niemal 10 miesięcy. Opóźnienie czy zwłoka w tym zakresie mogły zaś być poczytane jako niedbalstwo w prowadzeniu swoich spraw.
M. L., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zakwestionowała jego prawidłowość, podtrzymując argumentację zawartą w złożonym przez nią wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia żądania uzupełnienia wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., dodatkowo podnosząc, iż wcześniej nie było jej stać na uzyskanie odpłatnej porady prawnej. Wskazała również, że rozstrzygniecie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji powinno było obligatoryjnie znaleźć się w ww. orzeczeniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne.
Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie wydanego w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyroku.
Powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa nie mogło stanowić okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu. Na brak winy mogą bowiem wskazywać tylko takie okoliczności, które przemawiają za uznaniem, iż strona przy zachowaniu należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw nie miała możliwości dokonania czynności w wyznaczonym przez Sąd terminie. Wskazywana przez skarżącą przeszkoda nie należy do nieusuwalnych, bowiem mogła ona bez zbędnego wysiłku uzyskać informacje dotyczące terminu do złożenia ww. wniosku.
Odnosząc się do kwestii konieczności zebrania przez nią środków na ten cel należy wskazać, iż okoliczność ta, została wskazana dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Biorąc zaś pod uwagę funkcje kontrolne Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mogła ona zostać uwzględniona już chociażby z tego powodu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.