Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt: I SA/Wa 1866/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie H.S. na postanowienie tego Sądu z dnia 23 maja 2016 r., którym odrzucono sporządzoną przez skarżącą osobiście i wniesioną z uchybieniem terminu skargę kasacyjną.
W treści uzasadnienia Sąd wskazał, że zażalenie wniesione po upływie terminu bądź z innych przyczyn niedopuszczalne podlega odrzuceniu przez Sąd. Zażalenie wniesione w niniejszej sprawie na postanowienie WSA z dnia 23 maja 2016 r. zostało wniesione nie tylko z uchybieniem terminu, ale sporządzone wbrew przepisowi art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
H.S. pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 26 lipca 2016 r. W piśmie tym skarżąca podała, że nadała skargę kasacyjną w urzędzie pocztowym w przepisanym terminie, jednakże skierowała ją za pośrednictwem Ministra Skarbu "zgodnie z ustalonym od lat obiegiem dokumentów". Odnośnie sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście stwierdziła, iż zrezygnowała z profesjonalnego pełnomocnika, a nie mogła czekać na ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wobec czego nie składała wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle obowiązujących przepisów zażalenie skarżącej nie mogło być uwzględnione. W postanowieniu z dnia 26 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie wskazał, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, o czym stanowi przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. Już tylko to uchybienie dawało podstawy do odrzucenia zażalenia, które skarżąca sporządziła osobiście. Dodatkowo, faktycznie, zażalenie to zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało doręczone ówczesnej pełnomocnik skarżącej w dniu 8 czerwca 2016 r. Fakt, że skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo r.pr. M.B. w dniu 7 kwietnia 2016 r. nie przesądził o nieprawidłowości doręczenia postanowienia Sądu z dnia 23 maja 2016 r., skoro Sąd uzyskał wiedzę o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dopiero w dniu 13 czerwca 2016 r. W takiej sytuacji pełnomocnik była zobowiązana, mimo wypowiedzenia pełnomocnictwa, do poinformowania mandantki o stanie sprawy, co uczyniła niezwłocznie, przesyłając skarżącej odpis postanowienia. Działająca w interesie strony pełnomocnik była także zobligowana do przekazania informacji o możliwości i terminie wniesienia zażalenia, a także o rygorze jego sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca powinna była zatem mieć wiedzę o wymogach formalnych, jakie powinno spełniać zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Z akt sprawy nie wynika, czy radca prawny obowiązek ten wykonała, niemniej jednak uchybienie w tym zakresie mogłoby stanowić podstawę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, nie może natomiast konwalidować czynności dokonanej przez skarżącą wbrew obowiązującym warunkom formalnym (w tym także trybie oraz terminie wniesienia), jakim podlega zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Skoro zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej sporządzone przez osobę, która nie jest adwokatem lub radcą prawnym, (ani nie należy do kręgu osób wskazanych w treści art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a.), na podstawie art. 178 p.p.s.a., podlega odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uczynił zażalenie to odrzucając (por. postanowienie NSA z dnia 30.9.2004 r., OZ 474/04, ONSAiWSA 2004/2/34, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 s. 482, uw. 8; postanowienie NSA z dnia 8.1.2008 r., I OZ 986/07, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: R. Hauser, M. Wierzbowski; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. C.H. Beck 2015 r. s. 727, nb 20).
Podkreślić należy także, że na podstawie art. 195 p.p.s.a. wniesienie zażalenia odbywa się zawsze za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Rozpatrując problematykę wnoszenia zażalenia z pominięciem sądu, który wydał zaskarżone tym zażaleniem postanowienie należy stwierdzić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który bezpośrednio i jednoznacznie regulowałby tę kwestię. Jednakże zgodnie z wypracowanym w orzecznictwie stanowiskiem, wniesienie środka zaskarżenia przed upływem terminu z pominięciem organu, który wydał zaskarżone orzeczenie, czyni zadość przepisom o wnoszeniu tego środka odwoławczego pod warunkiem, że przed upływem ustawowego terminu do wniesienia środka odwoławczego, środek ten zostanie nadany do właściwego organu, tj. organu za pośrednictwem którego powinien być wniesiony.
Aktualny jest również pogląd, w myśl którego o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej, który jest akceptowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (tak m.in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt: II OSK 1918/08; z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt: I FSK 1668/08; z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt: II OSK 1489/07; z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt: II OSK 1433/07; z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1674/06, wszystkie powołane orzeczenia publikowane w CBOSA). Podobne stanowisko prezentowane jest także w doktrynie (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz"., Warszawa 2008, s. 284). Analogicznie należy podejść do wnoszenia zażalenia do Sądu, błędnie skierowanego za pośrednictwem organu.
W niniejszej sprawie, zaskarżone postanowienie z dnia 23 maja 2016 r. doręczono na ręce pełnomocnik skarżącej w dniu 8 czerwca 2016 r., zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia biegł od dnia 9 czerwca 2016 r. i upłynął w dniu 15 czerwca 2016 r.
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, zażalenie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 21 czerwca 2016 r., a co więcej - do Ministra Skarbu Państwa, gdy tymczasem winno być skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako Sądu właściwego do jego rozpoznania, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W tym przypadku za datę wpływu zażalenia wskazać należy datę przekazania zażalenia do Sądu, czyli dzień 12 lipca (k. 77 akt sądowych). Bezspornie zatem zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu wyznaczonego przepisami prawa i jako takie prawidłowo zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucone również na tej podstawie.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.