Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Sz 151/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek R. O. o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na bezczynność i przewlekłość Prezydenta Miasta Koszalina w przedmiocie sprzedaży lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu Sąd ten podał, że R. O. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając Prezydentowi Miasta Koszalin bezczynność i przewlekłość postępowania w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że przepisy prawa administracyjnego nie mają zastosowania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy do sprawy w powyższym zakresie.
Sąd ten przytaczając treść art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., podał, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże stosownie do art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Powołany przepis znajduje zastosowanie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na wydanie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia, bądź zachodzą oczywiste przesłanki odrzucenia skargi (art. 58 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi, powoduje odmowę przyznania prawa pomocy.
Sąd I instancji podał, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego przysługuje na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku, gdy rzecz dotyczy sprawy administracyjnej w postępowaniu, kończącym się wydaniem decyzji, postanowienia albo innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zasady wykupu mieszkań komunalnych określają uchwały poszczególnych dzielnic lub gmin w danej miejscowości, które wydawane są na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sprzedaż nieruchomości należącej do gminy jako jednostki samorządu terytorialnego jest jedną z form prawnych zarządzania nieruchomościami, stanowiącymi mienie komunalne. Stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm.) organem uprawnionym do reprezentowania gminy w sprawach gospodarowania nieruchomościami jednostek samorządu terytorialnego jest organ wykonawczy gminy, tj. wójt, burmistrz, prezydent. Jednakże procedura zbywania nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego mieści się w sferze prawa cywilnego. Stosownie do art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami, sprzedaż nieruchomości wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego.
Podstawą do kwalifikacji aktu z zakresu administracji publicznej jest regulacja w przepisach prawa materialnego, które umocowują organ administracji publicznej do wydania jednostronnego aktu w przedmiocie uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. W przedmiotowej procedurze zarówno organ gminy, jak i podmiot zainteresowany nabyciem lokalu z zasobu gminy występują w charakterze równorzędnych podmiotów. Taka forma działania organu gminy wyklucza możliwość dochodzenia przez potencjalnego nabywcę lokalu swojego interesu prawnego zarówno w administracyjnym toku instancji, jak i w postępowaniu przed sądem administracyjnym, co w konsekwencji czyni niniejszą skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W ocenie Sądu I instancji z okoliczności sprawy wynika oczywista bezzasadność skargi R. O., co oznacza, że żądanie skarżącego o przyznanie prawa pomocy, nie może zostać uwzględnione.
W zażaleniu skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty;
- postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: o.p.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI o.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Nadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi.
O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2010, str. 573).
W niniejszej sprawie wniesiona skarga dotyczy bezczynności i przewlekłości organu w zakresie sprzedaży lokalu komunalnego Gminy Miasta Koszalin. Sprawa ta nie należy do kognicji sądów administracyjnych, a zatem nie przysługują skarżącemu żadne środki zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji, że skarga ta nie mieści się w katalogu spraw objętych właściwością sądów administracyjnych, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Kognicja sądu administracyjnego w niniejszej sprawie nie wynika również z innych przepisów prawa. Stwierdzona niedopuszczalność skargi oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 p.p.s.a., a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo zatem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. jak w sentencji.