Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt I SPP/Wa 93/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw K.W. w sprawie ze skargi K.W. (dalej skarżąca) na postanowienie Wojewody [...] z dnia 27 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kopii uwierzytelnionych dokumentów.
Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 18 września 2019 r. I SPP/Wa 93/19 starszy referendarz sądowy odmówił K.W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Dnia 16 października 2019 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia.
[Punktem 2] zarządzenia z 23 października 2019 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu przez wskazanie jej numeru PESEL w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu (art. 259 [§] 2 i art. 46 § 2 ppsa).
Przesyłkę zawierającą powyższe zarządzenie doręczono skarżącej 16 grudnia 2019 r.
Sąd I instancji podniósł, że 31 maja 2019 r. weszła w życie ustawa z 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 934). Zgodnie z art. 5 wymienionej ustawy w sprawie wszczętej i niezakończonej przed jej dniem wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe zmienianej ustawy, z tym, że do pierwszego pisma wniesionego po jej wejściu w życie stosuje się art. 46 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Zgodnie z art.46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go.
W myśl art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z art. 259 § 2 ppsa sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte 11 grudnia 2018 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej ppsa. Sprzeciw od orzeczenia [starszego] referendarza [sądowego] w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wniesiono 16 października 2019 r. W związku z tym skarżącą wezwano do usunięcia braku formalnego sprzeciwu przez wskazanie swojego numeru PESEL.
Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu doręczono skarżącej 16 grudnia 2019 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 37 akt sądowych [I SPP/Wa 93/19]).
Skarżąca, mimo wezwania, nie usunęła w wyznaczonym terminie braku formalnego sprzeciwu i nie przedłożyła numeru PESEL do 23 grudnia 2019 r., co stanowi przesłankę odrzucenia sprzeciwu.
Sąd I instancji na mocy art. 259 § 2 ppsa odrzucił sprzeciw (k. 48-50 I SPP/Wa 93/19).
Zażalenie na postanowienie z 22 stycznia 2020 r. wywiodła K.W.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Pismo procesowe strony winno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowano w art. 46 ppsa. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b in principio ppsa, poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 ppsa, przewodniczący obowiązany jest wezwać strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Takim przepisem szczególnym jest art. 259 § 2 ppsa, stosownie do którego sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Powyższy obowiązek wprowadzono na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 934, dalej ustawa nowelizująca). Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowo-administracyjnego (postanowienie NSA z 7.11.2019 r. II OZ 999/19, cbosa). Art. 5 pkt 2 ustawy nowelizującej - jako przepis przejściowy - przewiduje, że do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu [31 maja 2019 r.] wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się art. 46 § 2 ppsa, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą.
Sąd I instancji wypełniając obowiązki nałożone na niego ustawą nowelizującą przeoczył, że PESEL skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy (wypisy z rejestru gruntów, k. 16 i 17 akt administracyjnych).
W świetle powyższego Sąd dysponował numerem PESEL skarżącej, przez co podstawowy cel, a zarazem i wymóg, ustawy nowelizującej został spełniony. Niezachowanie warunków formalnych sprzeciwu nie uniemożliwiało mu nadania prawidłowego biegu w tym zakresie (argum. ex art. 49 § 1 ppsa; postanowienie NSA z 22.11.2019 r. I OZ 1121/19).
Powyższe stanowisko nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej. Podobnie, choć niejednolicie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w sprawach, w których pełnomocnictwo uprawniające do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym zalegało w aktach administracyjnych, a nie zostało wniesione przy piśmie procesowym kierowanym do sądu (postanowienie NSA z 18.9.2019 r. I OZ 771/19, cbosa). Konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - winno prowadzić do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (postanowienie NSA z 16.4.2019 r. I OZ 339/19, cbosa).
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak sentencji.