Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 692/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił H. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, otrzymuje rentę w wysokości 1.848,95 zł miesięcznie i świadczenie z pomocy społecznej w kwocie 153 zł miesięcznie. Ponadto posiada udział w 1/6 części w domu o powierzchni [...]m2, udział w 1/6 w mieszkaniu o powierzchni [...]m2, nieruchomość rolną ([...]ha), udział w 1/6 w nieruchomości gruntowej o powierzchni [...]m2 i udział w 1/6 w nieruchomości gruntowej o powierzchni [...]m2. Ponadto z oświadczenia skarżącego wynika, że spłaca kredyt bankowy z ratą 166,67 zł miesięcznie i prywatną pożyczkę z ratą 1.500 zł.
Ponadto w piśmie z dnia 30 kwietnia 2015 r. wnioskodawca podał, że jest zadłużony na 30.000 zł (ustna umowa pożyczki), przedłożył kopię zaświadczenia G. S.A., z którego wynika, że w lutym 2015 r. zawarł umowę pożyczki na kwotę 2.000 zł, którą spłaca w ratach 166,67 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przyznania prawa pomocy powołał się na art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że na podstawie złożonych oświadczeń i nadesłanej dokumentacji nie można uznać, że w stosunku do skarżącego zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W ocenie Sądu I instancji skarżący nie dochował należytej staranności w wykazaniu sytuacji materialnej i z tego powodu brak jest możliwości uwzględnienia wniosku. Mimo bowiem wezwania dotyczącego ujawnienia stanu majątkowego i ponoszonych wydatków (doręczonego w dniu 16 kwietnia 2015 r.) skarżący nie wykazał wysokości wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i nie udokumentował tych wydatków. Ponadto skarżący w żaden sposób nie udokumentował, że faktycznie spłaca prywatną pożyczkę w racie 1.500 zł miesięcznie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł H. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje mając na uwadze okoliczności podane w oświadczeniu strony zawartym we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. W razie zaś, gdy oświadczenie to jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wnioskodawca jest zobowiązany złożyć na wezwanie Sądu w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe.
Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 987/11).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając wniosek H. P. o przyznanie prawa pomocy powziął wątpliwość, o której mowa w art. 255 P.p.s.a. i zarządzeniem z dnia 2 kwietnia 2015 r. wezwał skarżącego do nadesłania: a) wyciągów z rachunków bankowych; b) informacji na temat rodzaju i wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i udokumentowania (za pomocą kopii faktur, rachunków) poniesienia tych wydatków; c) dokumentów potwierdzających wskazaną we wniosku wysokość zadłużenia, a także dokumentów wskazujących miesięczną wysokość kosztów spłaty tego zadłużenia; d) wyjaśnienia, czy nieruchomość rolna przynosi dochód i w jakiej wysokości; e) wyjaśnienia czy skarżący osiąga dochody z mieszkania i nieruchomości, których jest współwłaścicielem, a jeżeli nie, to z jakiego powodu; f) kopii decyzji o przyznaniu świadczeń z zakresu pomocy społecznej.
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący wskazał, że zadłużenie w wysokości 30.000 zł, które spłaca powstało na podstawie ustnej umowy i regulowane jest przez niego bez udziału banku od kwietnia 2015 r. Oświadczył, że pożyczkę otrzymał od prywatnej osoby, zobowiązując się do nieujawniania danych osobowych pożyczkodawcy instytucjom i osobom trzecim. Skarżący przedstawił ponadto kopię zaświadczenia G. S.A., z którego wynika, że w lutym 2015 r. zawarł z bankiem umowę pożyczki na kwotę 2.000 zł, którą spłaca w miesięcznych ratach po 166,67 zł. Złożone oświadczenia, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, nie mogą jednak zostać potraktowane jako wyczerpujące udzielenie odpowiedzi na wezwanie z dnia 2 kwietnia 2015 r.
W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Brak właściwego wykonania wezwania Sądu skutkowało odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe względy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.