Uzasadnienie
A. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura skarżącej w wysokości 947 zł oraz emerytura jej męża w kwocie 1617 zł, co w łącznej wysokości stanowi dochód w kwocie 2564 zł. Ponadto, wnioskodawczyni wyjaśniła, że posiada majątek w postaci domu o powierzchni 80 m-, który jest w złym stanie technicznym, wymaga remontu i modernizacji. Skarżąca podniosła także, iż jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i wraz z mężem pozostaje pod stałą opieką lekarską. Środki pieniężne uzyskiwane z emerytury przeznaczane są na lekarstwa i wizyty lekarskie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Na skutek zażalenia skarżącej od powyższego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I OZ 839/09 uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 23 lipca 2009 r. W uzasadnieniu wskazał, że wprawdzie A. S. składając oświadczenie co do ponoszonych wydatków na leczenie, nie posłużyła się liczbami jasno obrazującymi wysokość tych wydatków, jednak w takiej sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające, Sąd powinien ją wezwać do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, tak aby podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy było wydane na podstawie rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę wezwał skarżącą do przedstawienia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego oraz wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem (np. czynsz, gaz, woda, lekarstwa), a także do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała pismo z dnia 6 listopada 2009 r., w którym wskazała na zły stan zdrowia. Do pisma dołączyła dwie faktury VAT za zakupione leki opiewające na kwoty 134,75 zł i 42,74 zł oraz dokumenty wykazujące wysokość świadczenia emerytalnego skarżącej w wysokości 858,21 zł netto oraz jej męża w kwocie 1604,95 zł netto, co w łącznej wysokości stanowi dochód w kwocie 2463,16 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła wszystkich dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową, a zatem niemożliwa była ocena jej sytuacji majątkowej.
A. S. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie dołączając do niego karty szpitalne oraz rachunki za opał na kwotę 2000 zł i energię elektryczną za ostatnie trzy miesiące (średnia miesięczna opłata 100 zł).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżąca pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej, wezwania tego w całości nie wykonała, nie przedstawiła bowiem dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez nią wydatków związanych z kosztami utrzymania.
Biorąc więc pod uwagę powołane wyżej przepisy stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, iż niemożliwa jest ocena sytuacji materialnej skarżącej, a tym samym brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Dodatkowo, podkreślenia wymaga, iż uwzględniając nawet wykazane przez skarżącą koszty utrzymania wynikające z dokumentów dołączonych do zażalenia, trudno uznać, aby uzyskując wraz z mężem dochód w wysokości 2463,16 zł. miesięcznie, nie była ona w stanie pokryć kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, które na obecnym etapie tego postępowania wynoszą 200 zł.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.