Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M.D. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż jego jedynym źródłem utrzymania jest przyznane świadczenie socjalne w wysokości 153 zł. W związku z tym wezwano go do wskazania dochodów pozwalających na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Strona nie wskazała żadnych źródeł dochodów, ponownie przedstawiając jedynie decyzję o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego.
Sąd uznał, iż M.D. nie wykonał wezwania, a tym samym nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania, co stanowiło podstawę odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.".
Zażalenie na to postanowienie wniósł M.D., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Strona domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W zażaleniu skarżący podkreślił, iż korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, z czego wynika – jego zdaniem – że przysługuje mu także prawo do ustanowienia adwokata z urzędu, zaś art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie znajduje w ogóle zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.
W przedmiotowej sprawie skarżący istotnie korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, wynikającego z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy P.p.s.a. Przedmiotem skargi M.D. była bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, a więc z zakresu pomocy i opieki społecznej. Jednakże, wbrew stanowisku skarżącego, sam fakt, iż wobec strony ma zastosowanie ustawowe zwolnienie do kosztów sądowych nie oznacza, że ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu następuje w sposób automatyczny. Wynagrodzenie pełnomocnika nie jest bowiem kosztem sądowym, którymi są – zgodnie z art. 211 P.p.s.a. – opłaty sądowe oraz wydatki w rodzaju wynagrodzenia tłumaczy lub kuratorów ustanowionych w sprawie (co wynika z art. 213 P.p.s.a.). Ustanowienie dla strony pełnomocnika, także w sprawach, w których zastosowanie znajduje art. 239 P.p.s.a., następuje na zasadach ogólnych dotyczących przyznania prawa pomocy.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w częściowym zakresie przyznane może być osobie fizycznej, jeśli osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla niej i jej rodziny. Wykazanie takie winno nastąpić w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże w sytuacji, gdy okoliczności powołane przez stronę we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości finansowych, Sąd może wezwać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów w tym przedmiocie, co wynika z art. 255 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką sytuacją.
M.D., z uwagi na brak wskazania we wniosku innych źródeł utrzymania niż świadczenie socjalne w wysokości 153 zł, wezwany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które miały wyjaśnić w sposób dostateczny kwestię jego sytuacji majątkowej, w szczególności źródeł dochodów pozwalających na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Pomimo skutecznego wezwania strona nie przedłożyła żądanych dokumentów, nadsyłając jedynie odpis decyzji przyznającej jej zasiłek pielęgnacyjny. Sąd I instancji uznał więc, iż tym samym skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić.
Z uwagi na podniesione powyżej okoliczności oraz brak wykazania przez skarżącego zaistnienia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.