Uzasadnienie
Zarządzeniem z 13 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 240/17 Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu, powołując się na § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał T.P. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 14.093,00 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.
W wyniku rozpoznania zażalenia na powyższe zarządzenie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 777/17 uchylił zaskarżone zarządzenie.
W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził, że wydając zaskarżone zarządzenie o wezwaniu T.P. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 14.093,00 zł, Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu prawidłowo – wbrew twierdzeniu skarżącego przyjął – że skarga na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 5 stycznia 2017 r. nr [...]w przedmiocie ustalenia odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu. Błędnie określił jednak wysokość wymaganego wpisu na kwotę 14.093,00 zł. Przyjął bowiem, iż przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 1.409.347,00 zł, czyli jest równy wysokości odszkodowania ustalonego na mocy w/w decyzji. NSA wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. Nie jest nią zatem kwota odszkodowania ustalona przez organ, lecz wyłącznie zakwestionowana przez stronę wysokość odszkodowania, stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą odszkodowania, które według strony skarżącej powinno zostać jej przyznane za przejęty z mocy prawa grunt a kwotą odszkodowania faktycznie przyznaną w zaskarżonej decyzji.
NSA zauważył, że w skardze do Sądu pierwszej instancji T.P. nie wskazał, jaką konkretnie kwotę kwestionuje. Podważył jedynie zasady ustalania wartości poszczególnych gruntów, mające zastosowanie w przyjętym przez organy operacie szacunkowym, który stanowił podstawę do ustalenia wysokości przyznanego mu odszkodowania za grunt przejęty pod drogę. W tej sytuacji, wobec niedochowania przez skarżącego wymogu podania wartości przedmiotu zaskarżenia wynikającego z art. 215 § 1 P.p.s.a., co stanowiło brak formalny skargi, Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do wezwania strony do jego usunięcia, poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, czego nie uczynił. Nieprawidłowo natomiast przyjął, że wartością przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie jest kwota stanowiąca wysokość odszkodowania ustalonego na mocy decyzji z dnia 5 stycznia 2017 r. W konsekwencji błędnie ustalił wpis od skargi w oparciu o § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w wysokości 14.093,00 zł.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 maja 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W piśmie z 30 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącego podał (orientacyjną) wartość przedmiotu zaskarżenia 1.500.000,00 zł.
Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu zarządzeniem z 1 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 240/17, powołując się na § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał T.P. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 15.000,00 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia.
W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący zarzucił, że narusza ono przepisy:
- - art. 98 ust. 3 w związku z przepisami rozdziału 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że kwestionowanie w skardze do sądu administracyjnego ustaleń w przedmiocie wysokości odszkodowania (jego zaniżania) za odjętą własność gruntu drogowego połączone być musi z podaniem przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia i uiszczeniem wpisu stosunkowego, a nadto wobec treści art. 145 P.p.s.a. i art. 151 P.p.s.a. wyłączających możliwość spożytkowania procesowego podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia błędnie określonej na str. 7 uzasadnienia postanowienia NSA z 25 kwietnia 2017 r. (wydanego w sprawie).
Zdaniem skarżącego niezbędnym jest przyjęcie, że treść postanowienia NSA z 25 kwietnia 2017 r. niczego nie wyjaśniła i niczego nie porządkuje.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i ustalenie, że od złożonej skargi winien być pobrany wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia wykonawczego.
W piśmie z 27 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uznanie pisma skarżącego z 14 czerwca 2017 r. nierozpoznanego przez WSA jako elementu uzasadnienia zażalenia. Natomiast 31 lipca 2017 r. złożył pismo zawierające dalsze uzasadnienie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności zauważyć, że Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu wydał zaskarżone zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego w warunkach określonych przez przepis art. 190 P.p.s.a., tj. będąc związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Art. 190 P.p.s.a. jasno bowiem stanowi, że "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 P.p.s.a. należy bowiem rozumieć ściśle, tj. jako dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny na tle konkretnej sprawy ("w tej sprawie") wyjaśnienie sensu przepisów prawnych, ustalenie właściwego ich rozumienia, przypisanie im odpowiedniego znaczenia, lub też wyznaczenie ich zakresu. Od wynikającego z art. 190 P.p.s.a. obowiązku podporządkowania się wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić tylko wówczas, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz wówczas, gdy po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (por. np. wyrok WSA z 07.06.2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 2065/04; LEX nr 167124, z dnia 24.03.2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3345/05; LEX nr 204758, a także m.in. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis,W-wa 2005, str. 577 oraz powołane tam orzecznictwo NSA i SN).
Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej, należy stwierdzić, że wniesione zażalenie od skarżonego nim zarządzenia nie mogło zostać przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnione.
Wydając zaskarżone zarządzenie z 1 czerwca 2017 r. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu ściśle bowiem dostosował się do wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu NSA z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 777/17 uchylającym zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 marca 2017 r. Stan faktyczny - ustalony w tej sprawie w sposób niewadliwy - nie uległ zmianie, podobnie jak nie zmieniły się mające w tej sprawie zastosowanie przepisy.
Podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji skarżonym zarządzeniem przepisów art. 98 ust. 3 w związku z przepisami rozdziału 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wraz z przedstawioną w uzasadnieniu zażalenia argumentacją, w istocie sprowadzają się do polemiki z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 kwietnia 2017 r., którą - jak to już wyżej wskazano - Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu był związany.
Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 215 § 1 P.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie w sprawie należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Pismem takim jest skarga, od której pobiera się wpis stosunkowy, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (art. 231 P.p.s.a.). Niedochowanie przez skarżącego wymogu podania wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi brak formalny, do uzupełnienia którego wzywa stronę przewodniczący wydziału i który strona zobowiązana jest usunąć w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Należy przy tym nadmienić, że na gruncie art. 190 P.p.s.a. nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa (innego rozumienia sensu, znaczenia, czy też zakresu mających zastosowanie w danej sprawie przepisów) przez sąd, któremu sprawa została przekazana, lub jego przekonania o możliwości niezgodności dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny (wykładni prawa) z obowiązującym prawem, dla sądu rozpatrującego sprawę ponownie, zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny mają moc wiążącą.
W rozpoznawanej sprawie skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. W piśmie z 30 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącego podał (orientacyjną) wartość przedmiotu zaskarżenia 1.500.000,00 zł.
W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Poznaniu zaskarżonym zarządzeniem z 1 czerwca 2017 r., na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) prawidłowo określił wysokość wpisu w kwocie 15.000,00 zł i wezwał skarżącego do jego uiszczenia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.