Uzasadnienie
M.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 21 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 maja 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu, po raz pierwszy w dniu 16 maja 2016 r., została zwrócona do Sądu.
W dniu 14 czerwca 2016 r. skarżący uiścił wpis od skargi, a w dniu 20 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że w okresie od dnia 12 maja do dnia 11 czerwca 2016 r. przebywał w [...]. Po powrocie dowiedział się o awizowaniu przesyłki, której nie wydano jego matce, ani nie udzielono jej informacji o nadawcy. Wówczas zadzwonił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, gdzie dowiedział się o skierowaniu wezwania do uiszczenia wpisu i niezwłocznie dokonał wpłaty wpisu na rachunek bankowy Sądu. Uzasadniając brak winy w uchybieniu terminu skarżący podniósł, że przesyłka z wezwaniem nie została mu fizycznie doręczona. Wyjeżdżając do [...] nie planował aż tak długiego pobytu, jednak z uwagi na możliwość zarobienia dodatkowych pieniędzy, co jest szczególnie istotne w jego sytuacji materialnej, został tam dłużej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem 6 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Ke 1077/15 odmówił M.W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. W rozpoznawanej sprawie doręczenie skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego należało uznać za dokonane z dniem 30 maja 2016 r., w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał zatem z dniem 6 czerwca 2016 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób, że nie ponosi winy w uchybieniu powyższego terminu.
Sam fakt przebywania za granicą nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej nieuiszczenia w terminie wpisu czy nieusunięcia braku formalnego. Każdy podmiot będący stroną jakiegokolwiek postępowania sądowego powinien bowiem liczyć się z tym, że w toku sprawy może otrzymywać korespondencję urzędową na podany przez siebie adres. Wiedza ta, nawet jeśli nie wynika z doświadczenia życiowego, powinna być skarżącemu znana choćby z treści pouczenia, które zawiera stosowne informacje o elementach obligatoryjnych każdego pisma procesowego oraz o obowiązku informowania Sądu o zmianie swojego miejsca zamieszkania (k. 9 akt sądowych). Planując zatem pobyt za granicą w trakcie trwania postępowania sądowego, skarżący powinien wykazać się szczególną dbałością o prawidłowość odbywających się w tym czasie doręczeń, np. przez upoważnienie innej osoby do odbioru korespondencji. Nic też nie stało na przeszkodzie, aby skarżący, przebywając za granicą, telefonicznie dowiedział się o stanie swojej sprawy i uiścił wpis.
W świetle powyższego Sąd uznał, że wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uprawdopodabniają faktu, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn od skarżącego niezależnych, o których mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a.
Powyższe postanowienie M.W. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska. Podkreślił, iż początkowo zamierzał wyjechać do [...] tylko na 2 tygodnie, a zatem w tej sytuacji absurdalnym byłoby zawiadamianie Sądu o tak krótkim wyjeździe. Nie mógł przewidzieć faktu, że wyjazd się przedłuży. Ponadto stwierdził, że kilka miesięcy temu rozważał ustanowienie pełnomocnika do doręczeń w osobie swojej matki, jednak urząd pocztowy poinformował go, iż takie pełnomocnictwo nie upoważnia do odbioru przesyłek, których nadawcą są sądy. Wskazał również na niemożność ustalenia adresata przedmiotowej przesyłki w trakcie jego pobytu w [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).
Wyjaśnić należy, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl).
Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Innymi słowy, przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, [w:] CBOSA).
Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Chodzi więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego, a uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w uchybieniu terminu. Nie można uznać, że wyjazd poza dotychczasowe miejsce zamieszkania, stanowi przeszkodę, która stronie należycie dbającej o własne interesy uniemożliwia dokonanie czynności procesowej w terminie. Zauważyć należy, iż w odniesieniu do strony, która zmienia miejsce swego pobytu w trakcie postępowania, tworzy się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Jeżeli strona takich czynności nie podjęła, lub uczyniła to nieudolnie, w konsekwencji czego uchybiła terminowi wyznaczonemu do dokonania czynności, to nie można mówić o braku jej winy w powstaniu uchybienia.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać bowiem pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Należy podkreślić, że skarżący, pomimo iż został należycie pouczony o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania lub adresu do doręczeń, stosownie do art. 70 § 1 i 2 P.p.s.a, zaniechał podjęcia jakichkolwiek działań mających na celu ochronę swoich własnych interesów w okresie, gdy przebywał poza miejscem zamieszkania, tj. w [...]. Powyższe zachowanie, wbrew twierdzeniom skarżącego, należy zakwalifikować jako brak należytej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, bowiem powinien był on przewidzieć, że w związku z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego może otrzymać korespondencję sądową i zostać zobowiązany do wykonania określonych czynności procesowych.
Oceny tej nie zmienia argumentacja skarżącego, iż początkowo planował wyjechać do [...] tylko na 2 tygodnie. Istotny jest bowiem fakt braku dołożenia przez skarżącego należytej staranności w postępowaniu, poprzez niezapewnienie możliwości odbioru pism sądowych na czas wyjazdu, który nie może być rekompensowany przywróceniem terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Skarżący powinien był bowiem brać pod uwagę, iż jego wyjazd może ulec przedłużeniu. W celu zapobiegnięcia ewentualnym negatywnym dla siebie skutkom procesowym postępowania, którego prowadzenia przed Sądem pierwszej instancji był świadomy, skarżący dysponował kilkoma sformalizowanymi sposobami zapewnienia możliwości odbioru pism procesowych (np. art. 67 § 5, art. 70 § 1, art. 72 § 1 P.p.s.a.).
Wobec powyższego argumentację skarżącego zawartą w zażaleniu należy uznać za niezasadną. Jak już wyżej wskazano, przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, jeżeli uchybiając mu strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Skoro skarżący w sposób planowany opuścił jedynie czasowo miejsce zamieszkania, które pozostaje niezmienione, jego staraniom należy pozostawić dbałość o uniknięcie negatywnych skutków nieobecności (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II FSK 1910/07).
Mając powyższe na uwadze, wobec niezrealizowania przez skarżącego jednej z podstawowych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a w konsekwencji zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.