Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 222/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek adwokata A. Ż. o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że ustanowiony dla skarżącego adwokat wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Krakowie w osobie adw. A. Ż. w piśmie złożonym dnia 16 sierpnia 2012 r. wniósł "o uzupełnienie postanowienia tut. Sądu z dnia 10 lipca 2013 r. przez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej Adwokata A. Ż. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej". Oświadczył, że od skarżącego nie otrzymał wynagrodzenia w całości ani w części.
Postanowieniem z dnia 13 września 2013 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił powyższy wniosek.
Pełnomocnik złożył w ustawowym terminie sprzeciw od wyżej wskazanego postanowienia referendarza, w którym podał, że udzielił pomocy prawnej z urzędu. Musiał zapoznać się z aktami, skonsultować się z klientem oraz sporządził skargę kasacyjną. Nadto oświadczył, że nie otrzymał od skarżącego wynagrodzenia za powyższe czynności.
Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nakład pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie nie uzasadnia przyznania wynagrodzenia. Pełnomocnik sporządził jedno pismo procesowe z dnia 1 lipca 2013 r. o treści: "Skarżący twierdzi po konsultacji z pełnomocnikiem, że zachował wymogi formalne złożenia skargi". Nie zawarł w nim żadnego merytorycznie uargumentowanego stanowiska świadczącego o zapoznaniu się ze sprawą. Skoro wniosek o przyznanie wynagrodzenia podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach przyznanej pomocy prawnej, gdyż Sąd dysponuje w tej mierze środkami publicznymi, to pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu, w ocenie tegoż Sądu, nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia.
Podniesiono również, że wprawdzie pełnomocnik sporządził skargę kasacyjną, jednakże przedwczesny jest wniosek o zasądzenie wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej przed jej rozpoznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W zażaleniu pełnomocnik z urzędu skarżącego wniósł o:
- 1. zmianę zaskarżonego postanowienia, przez zasądzenie od Skarbu Pastwa na rzecz adw. A. Ż. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, lub,
- 2. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. O przyznaniu wynagrodzenia oraz jego wysokości orzeka sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji, na wniosek złożony przez pełnomocnika, zawierający oświadczenie że opłaty stanowiące koszty sądowe nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd orzekając o wynagrodzeniu pełnomocnika ocenia od strony merytorycznej rzetelność udzielonej pomocy prawnej, przede wszystkim biorąc pod uwagę czy czynności procesowe przez niego dokonane odpowiadają wymaganiom formalnym.
Jak zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji mimo literalnej wykładni art. 250 P.p.s.a., przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jak zaznaczono powyżej, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Przyznane wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania". (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317).
Naczelny Sąd Administracyjny w tej kwestii podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że samo sporządzenie jednego pisma procesowego z dnia 1 lipca 2013 r. o treści: "Skarżący twierdzi po konsultacji z pełnomocnikiem, że zachował wymogi formalne złożenia skargi" nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona.
Niemniej podkreślenia wymaga jednak, że w świetle art. 205 § 3 P.p.s.a., zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 1 i 2, oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r., w postępowaniu przed sądem II instancji wynagrodzenie dla adwokata przyznawane jest za: sporządzenie skargi kasacyjnej, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia takiej skargi, za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjny oraz za postępowanie zażaleniowe. Warunkiem przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia zgodnie z jego wnioskiem jest więc ustalenie, że dokonał on czynności lub brał udział w czynnościach enumeratywnie wskazanych w § 18 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt sprawy, adwokat A. Ż. sporządził skargę kasacyjną i z tego tytułu ma zagwarantowane prawo do otrzymania stosownego wynagrodzenia. Sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga zapoznania się ze sprawą i przedstawienia mocodawcy oceny prawnej dotyczącej jego sprawy.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i bezzasadnie odmówił pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji.
Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.