Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji wskazał, że J. S. w dniu 9 czerwca 2014 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który następnie został uzupełniony w dniu 31 lipca 2014 r. Ze złożonych dokumentów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi 2.152,88 zł. Ponadto w skład majątku skarżącego wchodzi 1/2 część działki o powierzchni 14 ara oraz działka o powierzchni 3,75 ara.
Skarżący wyjaśnił, że mieszka w domu stanowiącym własność syna, nie posiada rachunku bankowego i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżący podał też, że pozostaje w stałym leczeniu, którego miesięczne koszty wynoszą 300 zł. Skarżący wskazał również, że ponosi miesięczne opłaty "za media" w wysokości 500 zł i załączył kserokopie zeznania podatkowego za rok 2013, rozliczenia energii elektrycznej z prognozowanym zużyciem i opłatami, fakturę VAT za usługi telekomunikacyjne, fakturę VAT za gaz, rachunki za wywóz śmieci, za wodę, potwierdzenia wpłaty podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego, a także zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu w leczeniu urologicznym i dwa rachunki za leki z czerwca i lipca 2014 r.
Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. J. S. wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza, podnosząc, że w sposób wystarczający przedstawił swoje dochody i jego sytuacja materialna uzasadnia zwolnienie go od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że z twierdzeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów jednoznacznie wynika, iż w stosunku do niego nie zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Przede wszystkim skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód z emerytury w łącznej wysokości 2.152,88 zł, z czego pokrywa koszty własnego utrzymania i leczenia. Z oświadczenia skarżącego oraz przedłożonych rachunków wynika, że ponoszone przez niego miesięczne opłaty na ubezpieczenie, za gaz, prąd, telefon, wodę i ścieki nie przekraczają kwoty 500 zł.
W ocenie Sądu, po uiszczeniu opisanych wyżej opłat skarżący jest w stanie z otrzymywanej emerytury uiścić kwotę wpisu należnego w niniejszej sprawie (200 zł) bez uszczerbku dla swojego utrzymania (zakup żywności i leków). Sąd zauważył, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, iż deklarowana przez niego kwota wydatków na leki wynosi 300 zł. Uzupełniając wniosek, skarżący nadesłał jedynie dwa rachunki z czerwca i lipca 2014 r. na łączną kwotę 67,44 zł, a w sprzeciwie od orzeczenia referendarza także nie zawarł żadnych konkretnych danych dotyczących ponoszonych wydatków na leczenie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. S. wskazał, że jest osobą starszą i ma prawo do przeznaczenia uzyskiwanych dochodów na własne utrzymanie. Podniósł, że jeżeli Sąd nie rozumiał przedstawionych rachunków to powinien zwrócić się o ich uzupełnienie lub stosowne wyjaśnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
W przedmiotowej sprawie, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, nie zostało wykazane przez skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Dochód skarżącego z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego wynosi 2.152.88 zł. Z kolei jako stałe miesięczne wydatki skarżący wskazywał kwotę 500 zł z tytułu opłat za media oraz kwotę 300 zł stanowiącą koszty leczenia. Przedstawiony stan majątkowy, w tym wskazane dochody i wydatki, powinny pozwolić na poniesienie kosztów postępowania w sprawie na jej obecnym etapie (200 zł wpisu od skargi).
Skarżący winien dostrzec także, że przyznanie prawa pomocy wiąże się z zaangażowaniem środków pieniężnych uzyskiwanych od podatników, co w sytuacji wykazania, że stałe miesięczne wydatki nie przewyższają uzyskiwanych dochodów, czyni jego żądanie pozbawionym usprawiedliwionych podstaw. Należy również zauważyć, że w zażaleniu skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które pozwoliłyby na dokonanie odmiennej oceny jego sytuacji materialnej niż wynikająca z zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.