Postanowienie NSA z 7 marca 2012 r., I OZ 124/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 07 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 731/09 o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 731/09 oddalającego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 17 czerwca 2009 r. nr NW/II/77240/4/09 w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Wojciech Mazur przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 09 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 731/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił zmiany postanowienia tegoż Sądu z dnia 29 grudnia 2009 r., oddalającego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 101/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. S. od powyższego postanowienia. Pismem z dnia 2 grudnia 2011 r. skarżący J. S. wniósł o przyznanie mu z urzędu fachowego pełnomocnika wskazując, że dotychczasowy pełnomocnik wypowiedział mu pełnomocnictwo, a w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obowiązuje przymus adwokacko - radcowski. W dniu 2 stycznia 2012 r. skarżący nadesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wypełniony formularz druku PPF, w którym wyraźnie zaznaczył, że domaga się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż toczące się postępowanie wywłaszczeniowe trwa już prawie 7 lat, a koszty postępowania obciążają skarżącego. Sąd potraktował przedmiotowy wniosek jako wniosek o zmianę ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że razem z żoną oraz dwójką dzieci mieszka w domu o powierzchni 80 m². W skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. 23 ha. Skarżący podał, że jego jedynym źródłem utrzymania jest gospodarstwo rolne. Określając wysokość miesięcznego dochodu wskazał, że jest to kwota 1.300,00 złotych miesięcznie netto. J. S. podał, że obciążają go zobowiązania pieniężne z tytułu trzech kredytów hipotecznych zaciągniętych na łączną kwotę 193.585,00 złotych. Sąd pierwszej instancji oceniając okoliczności podnoszone przez skarżącego w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa i osobista uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę postanowienia z dnia 29 grudnia 2009 r. Sąd wskazał, że skarżący nie przedstawił przy tym jakichkolwiek dokumentów dotyczących swojej sytuacji majątkowej, natomiast złożone oświadczenia majątkowe budzą uzasadnione wątpliwości. Skarżący oświadczył, że miesięczny dochód jego 4 osobowej rodziny kształtuje się na poziomie 1.300,00 zł netto miesięcznie, jednocześnie zadeklarował on, że został mu przyznany kolejny trzeci już kredyt, a ponadto nie wykazał, aby zalegał z jakimikolwiek płatnościami z tytułu spłaty tych zobowiązań. W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe zestawienie podważa wiarygodność złożonych przez skarżącego oświadczeń.

W zażaleniu na powyższe postanowienie J. S. zaskarżył je w całości i wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę prawa procesowego polegającego na przyjęciu, iż skarżący nie zasługuje na całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż jest zadłużony w bankach z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego. Część kredytów pobrał po powodzi w 2010 r., które udaje mu się spłacać terminowo. Podniósł, że dochód który wykazał, jest prawdziwy i dlatego jego wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż w oświadczeniu nie ma żadnych sprzeczności które przypisuje skarżącemu Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie z tym przepisem postanowienia prawomocne, czyli takie od których nie przysługuje już stronie środek zaskarżenia wydane w toku postępowania i niekończące sprawy, mogą być uchylone lub zmienione jedynie wówczas, gdy zmieniły się okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydanego orzeczenia. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.

W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo zastosował art. 165 p.p.s.a. i wniosek skarżącego z dnia 02 stycznia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia tego Sądu z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt: II SA/Gl 731/09. Omawiany wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w istocie powtórzenie argumentacji jaką zawierał jego wcześniejszy wniosek złożony w tej sprawie. Jedyną nową okolicznością jaką wskazał skarżący to okoliczność zaciągnięcia trzeciego kredytu na kwotę 18.800 złotych, poza tym skarżący nie wyjaśnił rzeczywistego stanu majątkowego jego rodziny.

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 09 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Gl 731/09 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 29 grudnia 2009r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że podstawą nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o przyznanie mu prawa pomocy było nie wykazanie przez skarżącego, że jego sytuacja majątkowa i osobista uległa zmianie w stopniu uzasadniającym zmianę przedmiotowego postanowienia. Nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów dotyczących swojej sytuacji majątkowej i osobistej, a złożone oświadczenia budzą uzasadnione wątpliwości.

Oznacza to, że w ponownym wniosku skarżący nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji majątkowej i sytuacji majątkowej jego rodziny, z którą pozostaje na wspólnym utrzymaniu. W związku z powyższym, skoro w kolejnym złożonym w tej sprawie wniosku powyższe okoliczności nie zostały przez skarżącego wyjaśnione, to Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł, iż wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.