Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę T.R. i J.M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...], w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Burmistrza Nysy. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 27 marca 2017 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki znajdującego się w aktach sprawy (k. 45 i 46 akt sąd.).
W dniu 5 kwietnia 2017 r. wpłynęły do Sądu pisma z dnia 3 kwietnia 2017 r., sporządzone osobiście przez T.R. i J.M., zatytułowane: "Skarga kasacyjna od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 69/17", w których skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości lub ewentualnie o jego unieważnienie. Jednocześnie skarżąca zwróciła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Pismo skarżących z dnia 3 kwietnia 2017 r. ze względu na jego treść, w której kwestionują zasadność postanowienia z dnia 20 marca 2017 r., uznano za skargę kasacyjną na to postanowienie.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 11 kwietnia 2017 r. ustanowiono skarżącej radcę prawnego z urzędu i zwolniono ją od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu poinformowała, że pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej wyznaczono radcę prawnego P.S.
Postanowieniem z 16 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargi kasacyjne sporządzone osobiście przez T.R. i J.M..
Sąd wskazał, że możliwość osobistego wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę postępowania została jednak ograniczona brzmieniem art. 175 § 1 P.p.s.a. Przepis ten wprowadza tzw. przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że podmiotami uprawnionymi do sporządzania skargi kasacyjnej są adwokat i radca prawny, a także - po myśli § 2 art. 175 P.p.s.a. - inne wskazane ustawą osoby, czyli sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem. Omawianego przymusu adwokacko-radcowskiego nie stosuje się także gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
Z kolei, z mocy § 3 art. 175 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być sporządzona przez doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami, jak również przez rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej.
W treści skarg kasacyjnych T.R., ani też J.M. nie wskazali, aby należeli do określonego w przytoczonym powyżej przepisie kręgu podmiotów. Nie wynika to również z akt administracyjnych i sądowych sprawy.
Sąd stwierdził, że W sporządzenie skarg kasacyjnych osobiście przez skarżących skutkować musiało uznaniem ich za niedopuszczalne, a w konsekwencji podlegające odrzuceniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła J.M., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 w związku z art. 175 § 1-3 P.p.s.a. wyrażające się w przedwczesnym odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżącej, tj. wydanie postanowienia o jej odrzuceniu przed upływem otwartego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i po wydaniu postanowienia o ustanowieniu dla skarżącej pełnomocnika z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 177 § 3 P.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zażaleniu, że w niniejszej sprawie odrzucenie skargi kasacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nastąpiło przedwcześnie. Z akt sprawy wynika bowiem, że postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. ustanowiono dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, a zatem odrzucenie skargi kasacyjnej mogło nastąpić do dnia upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej liczonego ponownie od chwili zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu i ewentualnego braku podjęcia przez niego w imieniu strony działań naprawczych poprzez podpisanie złożonej samodzielnie przez skarżącą skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania przedmiotowego wniosku, bowiem zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.