Uzasadnienie
P. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania postanowienia.
Następnie P. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W., na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej jako "P.p.s.a."), grzywny za nieprzekazanie przez Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższej skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SO/Wa 271/16 odrzucił wniosek P. S. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, powinien być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 P.p.s.a., tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Jeżeli skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to niedopuszczalny jest również wniosek o wymierzenie grzywny w trybie przewidzianym w art. 55 § 1 P.p.s.a. W niniejszej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny dotyczy nieprzekazania skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania postanowienia. Skarga ta postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 587/16 została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucona jako niedopuszczalna. Z tych względów wniosek o wymierzenie organowi grzywny należało również odrzucić jako niedopuszczalny.
P. S. w złożonym zażaleniu domagał się uchylenia powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SO/Wa 271/16 i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 54 § 1 P.p.s.a. przewiduje pośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, co oznacza, że zasadą jest wnoszenie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Z tego też powodu na organie spoczywa przewidziany w art. 54 § 2 P.p.s.a. obowiązek przekazania sądowi administracyjnemu skargi wraz z uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Czynności te powinny być podjęte przez organ w terminie trzydziestu dni od daty otrzymania skargi. Organ nie jest uprawniony do samodzielnego sprawdzania dopuszczalności i zasadności skargi oraz do wyjaśniania, czy spełnia ona wymagania formalne i materialnoprawne. Dostrzeżone w tym względzie uchybienia, czy też braki organ może jedynie wskazać w odpowiedzi na skargę. Taka odpowiedź na skargę z istoty jest pismem procesowym w rozumieniu art. 45 P.p.s.a. i powinna zawierać stanowisko organu odnoszące się do skargi.
Przedmiotowy wniosek o ukaranie organu grzywną nie został przez Sąd I instancji rozpoznany merytorycznie. Zdaniem WSA w Warszawie, wniosek ten jest niedopuszczalny, bowiem dotyczy nieprzekazania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. skargi P. S., która to skarga jako niedopuszczalna została przez Sąd odrzucona.
W związku z powyższym w pierwszej kolejności zauważyć należy, że postanowienie WSA w Warszawie odrzucające złożoną w sprawie I SAB/Wa 587/16 skargę P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania postanowienia zostało wydane w dniu 24 sierpnia 2016 r. i wysłane skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2016 r. Oczywistym zatem jest, że powyższe postanowienie WSA w Warszawie w dniu wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 25 sierpnia 2016 r. odrzucającego wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie było wiążące, ponieważ nie posiadało wówczas waloru prawomocności.
Wskazać ponadto należy – jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 816/16 – że powrót w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do tradycyjnego sposobu wnoszenia skarg, tj. za pośrednictwem organu, którego skarga dotyczy, zrodził obawę, że organy nie zawsze będą otrzymane skargi przekazywać właściwemu sądowi administracyjnemu, próbując w ten sposób przeciwdziałać rozpoznawaniu skarg złożonych na działalność, bezczynność czy przewlekłość tych organów. Powstała zatem konieczność ustanowienia instytucji procesowej, której zastosowanie niweczyłoby skutki zaniechań organów administracji w omawianym zakresie. Z tego względu w art. 55 P.p.s.a. ustawodawca przewidział gwarancje procesowe nadania biegu sprawie przez możliwość zastosowania wobec organów środków dyscyplinujących (wymierzenie grzywny, sygnalizacja) i kompensujących brak stosownego ich działania (po uprzednim wymierzeniu grzywny organowi, na żądanie skarżącego, dopuszczalne jest rozpoznanie sprawy przez sąd na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości). W sprawie o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. na organie ciąży, co jeszcze raz podkreślić należy, bezwzględny obowiązek przesłania sądowi skargi. Organ zobowiązany jest ten obowiązek bezwzględnie zrealizować, niezależnie od tego, czy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie czy skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn. Okoliczności te podlegają bowiem ocenie sądu a nie organu.
W tym stanie rzeczy zostały spełnione wszystkie przesłanki do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku, czego Sąd I instancji jednak nie uczynił.
Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie.