Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1778/13, po rozpoznaniu wniosku J. Z. wstrzymał wykonanie decyzji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przydzielającej lokal mieszkalny.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że J. Z. wniósł skargę na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], przydzielającej J. Z. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. I. [...] w Warszawie. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powołane przez stronę skarżącą okoliczności prowadzą do wniosku, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować wystąpienie jednej z przesłanek dopuszczalności wstrzymania jej wykonania w postaci trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie zaskarżonej decyzji, którą stwierdzono nieważność decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego oznacza, że organ może wykonywać wszelkie uprawnienia płynące z prawa własności przedmiotowego lokalu mieszkalnego, np. przydzielić ww. lokal innej osobie uprawnionej do ubiegania się o przydział lokalu.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu I instancji, może dojść do sytuacji, której skutki wykonania zaskarżonej decyzji będą trudne do odwrócenia. W przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia rozstrzygnięć w sprawie zaszłaby konieczność ewentualnego wykwaterowania osoby, której lokal został przydzielony.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: a) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy decyzja nr [...] o stwierdzeniu nieważności rozstrzyga o utracie bytu prawnego innej decyzji nie posiadając tym samym własnego przedmiotu wykonania, zaś instytucja ta mogłaby ewentualnie znaleźć zastosowanie do decyzji zobowiązaniowej dotyczącej opróżnienia lokalu mieszkalnego, wydanej na podstawie § 10 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy ABW (Dz. U. Nr 59, poz. 520, ze zm.); b) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy jego zastosowanie jest niemożliwe, bezprzedmiotowe z uwagi na dobrowolne wydanie, zrezygnowanie z lokalu mieszkalnego przy ul. I. [...] przez J. Z.; c) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie wystąpi w stanie faktycznym sprawy;
- 2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt lit c), w zw. z art. 198 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenia co do stanu faktycznego sprawy, tj. niewzięcie pod uwagę okoliczności niezamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. I. [...].
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto podniesione zarzuty podkreślając, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności z dobrowolnym wydaniem przedmiotowego lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Uwzględnienie takiego wniosku jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w powołanym przepisie, to jest, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia powyższych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Strona składająca wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zobowiązana do wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, w świetle których żądanie strony winno być uwzględnione. Uzasadniając zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący stwierdził, że przedmiotowy lokal został protokolarnie przejęty przez organ do jego dyspozycji. Okoliczność, że lokal ten może być w każdej chwili przyznany innemu funkcjonariuszowi, uzasadnia zdaniem J. Z. ocenę, że wykonanie zaskarżonej decyzji winno być wstrzymane z uwagi na niebezpieczeństwo spowodowania wykonaniem decyzji trudnych do odwrócenia skutków.
Podzielając powyższe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił wniosek skarżącego.
Wniesione przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w nim zarzuty są zasadne.
Jak uznał Sąd I instancji decyzja o stwierdzeniu nieważności innej ostatecznej decyzji kwalifikuje się do wykonania, a jej wykonanie oznaczać powinno zaprzestanie realizacji uprawnień lub obowiązków wynikających z decyzji pozbawionej w tym trybie bytu prawnego. Podzielając powyższy pogląd należy jednakże zwrócić uwagę na bezsporne okoliczności rozpoznawanej sprawy, które zostały pominięte przy rozpatrywaniu wniosku, a których wystąpienie uniemożliwiało jego uwzględnienie.
Okoliczności przedstawione przez skarżącego jako uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w stanie faktycznym sprawy nie stanowiły uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podniesiony we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji argument, że przedmiotowy lokal może być przydzielony innemu funkcjonariuszowi, co spowoduje trudne do odwrócenia skutki zaskarżonej decyzji, w okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mógł być skuteczny. Należy bowiem zauważyć, co zasadnie zaakcentowano w zażaleniu, że skarżący w dniu 29 maja 2013 r. (protokół k. 51 akt sądowych) dobrowolnie wydał przedmiotowy lokal, który pozostaje od tego czasu w wyłącznej dyspozycji ABW, organ ponosi też koszty utrzymania tego lokalu. Ta zasadnicza dla oceny zasadności wniosku skarżącego okoliczność, znana Sądowi I instancji, została w sprawie pominięta, co słusznie zarzucono w zażaleniu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że objęcie ochroną przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być wykonana w przyszłości. W sytuacji, gdy skarżący dobrowolnie opuścił w toku postępowania nadzorczego lokal, przekazując go protokolarnie organowi, nie może domagać się skutecznie wstrzymania wykonania wydanej później decyzji kończącej ostatecznie to postępowanie. W takiej sytuacji wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie Sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wcześniejsze dobrowolne wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 435/13, dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OZ 451/12; dnia 6 września 2011 r., sygn. akt I OZ 625/11, dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 410/10;).
Skutki już wykonanej decyzji mogą być zniwelowane jedynie przez pozytywne dla skarżącego orzeczenie Sądu uwzględniające jego skargę, a nie przez wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2008 r., I OZ 896/08).
Z uwagi na powyższe przyjąć należało, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji było niezasadne, wydane w tym zakresie postanowienie naruszało art. 61 § 3 p.p.s.a., co powodowało konieczność jego uchylenia. Wniosek J. Z. z przedstawionych wcześniej przyczyn nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 63 § 1 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, bowiem przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej możliwości w postępowaniu zażaleniowym.