Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 września 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł między innymi o wyłączenie referendarza D. M. W uzasadnieniu sprzeciwu, stanowiącym również uzasadnienie wniosku o wyłączenie referendarza wskazał, iż poświadcza on nieprawdę na szkodę skarżącego, co stanowi czyn zabroniony m.in. z art. 231 § 2 Kodeksu karnego. W dniu 21 października 2015 r. referendarz sądowy D. M. złożył do akt sprawy oświadczenie, w którym wskazał, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w przepisach art. 18 § 1 – 3 lub w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy złożonego w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 października 2015 r., na podstawie art. 24 § 1 i art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., odmówił wyłączenia referendarza sądowego D. M. od orzekania w sprawie. W jego uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że instytucja wyłączenia referendarza ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 24 § 1 P.p.s.a.) i ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Powołana ustawa przewiduje dwie grupy przyczyn wyłączenia referendarza, tj. z mocy prawa oraz na wniosek strony (czy też na żądanie referendarza).
Sąd I instancji podkreślił, że referendarz sądowy, o którego wyłączenie wnioskował skarżący złożył stosowne oświadczenie. Jego treść w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. Skoro referendarz, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie może zatem stanowić przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo twierdzenie wnioskodawcy, że – w jego ocenie – poświadcza on nieprawdę. Kwestia zaś prawdziwości i wiarygodności oświadczeń składanych przez skarżącego w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy oceniana jest w postępowaniu wszczętym na skutek wniesionego sprzeciwu. Wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji stwierdził, że nie zachodzą również przyczyny opisane w art. 18 P.p.s.a. powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy. Mając to na uwadze postanowił jak w sentencji zaskarżonego postanowienia.
Zażalenie nań złożył R. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego (w tym przypadku referendarza sądowego) normują przepisy art. 18 – art. 24 P.p.s.a. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 P.p.s.a., natomiast art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego (referendarza sądowego) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego (referendarza sądowego) musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego (referendarza sądowego), którego wniosek dotyczy. Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W niniejszej sprawie referendarz sądowy, którego wyłączenia domaga się skarżący, złożył w dniu 21 października 2015 r. oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości.
Argumenty skarżącego zawarte we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego nie mogą być w żaden sposób uznane za takie, które podważyłyby wiarygodność złożonego przez referendarz oświadczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wyłączenia referendarza sądowego D. M. i prezentowany w tym zakresie pogląd Sądu I instancji należy podzielić. Ponadto zauważyć trzeba, że w rozpoznawanym zażaleniu skarżący nie podniósł żadnych okoliczności, które poddawałyby w wątpliwość prawidłowość zajętego przezeń stanowiska.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
- - ---------------------- 3