Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 31 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę B. G. i H. G. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji dotyczącej scalenia działek, z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie wpisu sądowego.
Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, uiszczając jednocześnie wpis od skargi. Wskazali, że w adresowanych do nich kopertach zawierających przesyłkę z Sądu, była odpowiedź na skargę, wezwanie do podania numeru PESEL oraz nadesłania dwóch odpisów skargi. Po otrzymaniu tych wezwań podali numery PESEL oraz nadesłali brakujące odpisy skargi. Poinformowali także, że w kopertach nie było wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.) od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zastosował ten przepis wobec dokonanego na podstawie akt sprawy ustalenia, że termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi poprzez uiszczenie wymaganego wpisu, został uchybiony. Kwestię sporną stanowi to, czy skarżący w jednej kopercie wraz z pouczeniem, odpowiedzią na skargę i wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz nadesłanie dwóch odpisów skargi, otrzymali również wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak uznał Sąd I instancji, czy pomimo informacji znajdującej się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru o zawartości przesyłek - faktycznie nie zawierały one wskazanego wezwania, jak twierdzą skarżący.
Podkreślenia wymaga, że podczas kwitowania odbioru przesyłek u listonosza nie ma powszechnej praktyki polegającej na konfrontowaniu treści poświadczenia z treścią pism znajdujących się wewnątrz koperty. Tym samym, jedynie z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że w przesyłce sądowej (w kopercie) były wszystkie wskazane dokumenty (por. postanowienia NSA: z 25 września 2018 r., sygn. akt II GZ 323/18; z 8 maja 2019 r., sygn. akt II GZ 68/19). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowodowo niemożliwe jest wykazanie, że przesyłka rzeczywiście zawierała wskazane na zwrotce pisma lub ich nie zawierała, jak dowodzi strona. W obu przypadkach jest to domniemanie, które można jedynie uprawdopodobnić. Z doświadczenia życiowego wynika, że racjonalnym działaniem strony zainteresowanej w rozpoznaniu jej sprawy jest wykonywanie wszelkich obowiązków, które są warunkiem nadania biegu sprawie w postępowaniu, które przecież skarżący sami zainicjowali.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie da się wykluczyć, że w adresowanych do skarżących przesyłkach – pomimo opisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru – znajdowały się tylko trzy pisma (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, pouczenie oraz pismo przewodnie, do którego załączono odpowiedz na skargę. Sądowi drugiej instancji znane jest stanowisko orzecznictwa, że praktyka doręczania stronie postępowania kilku pism w jednej przesyłce nie narusza zasad ani trybu doręczania pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dla prawidłowego doręczenia niezbędne jest jednak, aby pismo sądowe zostało wysłane, jako list za potwierdzeniem odbioru, a przesłanie kilku pism sądowych musi być odnotowane w formularzu potwierdzenia odbioru. Niemniej w orzecznictwie postulowany był także pogląd, że zasadnym jest wzywanie o uzupełnienie wszystkich braków na jednym formularzu (np. postanowienie NSA z 30 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 202/20). Sporządzenie dwóch osobnych wezwań, na dwóch oddzielnych kartkach, gdy wysyłane są w jednej kopercie tego samego dnia zwiększa prawdopodobieństwo, że jedno z takich pism przypadkowo nie zostanie włożone do koperty. Wysłanie jednego pisma ze wskazaniem – w punktach – jakie braki strona ma uzupełnić pozwoliłoby usunąć wątpliwości, czy wezwanie o uzupełnienie tego konkretnego braku znajdowało się w kopercie czy nie, tym bardziej, że rygor w każdym przypadku jest taki sam. Decydując się natomiast na sporządzanie odrębnych pism/zarządzeń należy konsekwentnie doręczać je w oddzielnych przesyłkach, co niweluje prawdopodobieństwo pomyłki i umożliwia stronom postępowania i sądowi jednoznaczne ustalenie zawartości tych przesyłek.
A zatem pożądaną praktyką wydaje się, by w takiej sytuacji jak w rozpoznawanej sprawie, w piśmie przewodnim (wezwaniu, zarządzeniu, zawiadomieniu) wyraźnie wskazywać, że doręczenie dotyczy kilku pism (wezwań) wymienionych w treści pisma. Praktyka taka stosowana już przez niektóre sądy pozwoliłaby na wyeliminowanie wielu sytuacji, w których kwestionowana jest zawartość doręczonej stronie postępowania korespondencji. Niewątpliwie dla strony, szczególnie gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie działa ona bez profesjonalnego pełnomocnika, łatwiejsze byłoby wtedy zweryfikowanie, czy zawartość przesyłki jest zgodna z wyliczeniem zawartym w piśmie przewodnim (zawiadomieniu, wezwaniu), a w konsekwencji podjęcie działań zmierzających do zgłoszenia zastrzeżeń nadawcy przesyłki (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II GZ 474/21).
W rozpoznawanej sprawie nie można wykluczyć, że przesyłki sądowe adresowane do skarżących z niewyjaśnionych przyczyn nie zawierały wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, a zaistniałe wątpliwości nie mogą obciążać strony. Szczególnie w sytuacji, gdy inne braki formalne skargi zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie, zaś brakujący wpis strona uiściła niezwłocznie po zapoznaniu się z treścią zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za takim rozstrzygnięciem wątpliwości na korzyść skarżących przemawia w tym konkretnym przypadku umożliwienie stronie zainteresowanej ochroną swych praw skorzystanie w pełni, stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, z konstytucyjnego prawa do sądu (postanowienie NSA z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FZ 236/17).
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.