Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym zarządzeniem z 12 października 2018 r. pozostawił bez rozpoznania pisma K. J. (dalej: "skarżący") z 18 grudnia 2017 r.
Powyższe zarządzenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Postanowieniem z 15 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 620/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z 5 października 2017 r. o uchyleniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 19 lipca 2017 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pismem z 4 grudnia 2017 r. zawierającym pouczenie o terminie i sposobie wniesienia zażalenia, doręczono skarżącemu 12 grudnia 2017 r. W pkt 4 pisma z 4 grudnia 2017 r. zawarto pouczenie, że od zażaleń pobiera się wpis w kwocie 100 zł.
Następnie wyrokiem z 16 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 620/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżącego na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. Odpis sentencji wyroku wraz z pismem z 4 grudnia 2017 r. zawierającym pouczenie o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o terminie i sposobie złożenia skargi kasacyjnej, doręczono skarżącemu 12 grudnia 2017 r. W pkt 1 pisma z 4 grudnia o doręczeniu sentencji wyroku zawarto pouczenie, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku podlega opłacie kancelaryjnej w wysokości 100 zł. 27 grudnia 2017 r. do Sądu wpłynęły trzy pisma skarżącego z 18 grudnia 2017 r.:
- 1. w piśmie rozpoczynającym się od słów: "W związku z doręczeniem odpisu postanowienia z dnia 15.11.2017 roku..." skarżący w pkt 2 wniósł o "Uchylenie i stwierdzenie zarządzenia w zakresie nałożenia obowiązku kosztów sądowych, w sprawie, w której ustalono i uznano zwolnienie od kosztów sądowych w całości, co nie daje podstaw zmiany stanowiska sądu w tym przedmiocie, co oznacza, że tak doręczone pouczenie jest wydane na skutek bezprawnej czynności zarządzenia przewodniczącego...";
- 2. w piśmie rozpoczynającym się od słów: "W związku z doręczeniem za zarządzeniem przewodniczącego z dnia 15 listopada postanowienia z dnia tej samej daty..." skarżący zaskarżył "zarządzenie z dnia 15.11.2017 roku, w zakresie zobowiązania do pouczenia o obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, jako wydanego bez podstawy prawnej...";
- 3. w piśmie rozpoczynającym się od słów: "W związku z doręczeniem odpisu sentencji wyroku z dnia 16 listopada 2017 r...." skarżący wniósł o "uchylenie zarządzenia przewodniczącego wydanego w przedmiocie doręczenia orzeczenia wraz z pouczeniem, w zakresie pouczenia o konieczności poniesienia kosztów sądowych...".
Powyższe pisma Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zakwalifikował jako zażalenia na pkt 4 pisma z 4 grudnia 2017 r. o doręczeniu odpisu postanowienia oraz na zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 15 oraz 16 listopada 2017 r. i postanowieniem z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 620/17 je odrzucił jako niedopuszczalne.
Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OZ 318/18 uchylił powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 10 stycznia 2018 r.
W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wystosowanie do skarżącego m. in. pouczenia, że od zażalenia pobiera się wpis wynoszący 100 zł, który należy uiścić gotówką w kasie Sądu albo wpłaty na rachunek bankowy Sądu, wskazując tytuł wpłaty oraz sygnaturę akt sądowych (pkt 4 pouczenia przy piśmie doręczającym mu odpis postanowienia z 15 listopada 2017 r.), jak również pouczenia, że wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł (pkt 1 pouczenia przy piśmie doręczającym odpis sentencji wyroku z 16 listopada 2017 r.) było nieprawidłowe i stanowi naruszenie przepisów ustawy. Stwierdził także, że mało precyzyjne były również zarządzenia sędziego sprawozdawcy co do sposobu wykonania przez sekretariat orzeczeń sądowych, bowiem nie wskazywały jednoznacznie, jak powinny one brzmieć, pozostawiając sekretariatowi w tej mierze niedopuszczalną dowolność, efektem czego było m. in. wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego oraz opłaty kancelaryjnej.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podał, że odrzucenie zażaleń skarżącego, bez dokładnego ustalenia na co się żali, jest przedwczesne. Sąd I instancji powinien, przed wydaniem postanowienia, podjąć stosowne czynności procesowe związane z właściwym sprostowaniem zarządzeń o doręczeniu odpisów orzeczeń sądowych, wraz z prawidłowymi pouczeniami, a wcześniej uchylić wadliwe wezwania do uiszczenia wpisu sądowego i opłaty kancelaryjnej wystosowane do skarżącego w formie pouczeń zawartych w pismach sądowych doręczających mu odpisy orzeczeń sądowych. W przeciwnym razie skarżącemu przysługuje prawo do złożenia zażaleń w przedmiocie kosztów sądowych.
Następnie wykonując wskazania zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2018 r., Sąd I instancji wezwał skarżącego o podanie charakteru procesowego oraz ewentualnego przedmiotu zaskarżenia pism z 18 grudnia 2017 r., w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia tych pism bez rozpoznania. Sąd nakazał również by ponownie przesłać skarżącemu odpis wyroku z 16 listopada 2017 r. wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej oraz z informacją, że skarżący na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "P.p.s.a.") jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Odpowiadając na wezwanie Sądu skarżący w piśmie z 29 sierpnia 2018 r., przytoczył zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OZ 318/18. Ponadto skarżący stwierdził, że w związku z prawomocnym postanowieniem NSA "zasadnym zdaje się stanowisko podstawy wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy o uzupełnienie wyroku, poprzez rozpoznanie podniesionych zarzutów i wniosków strony co do naruszenia porządku prawnego wniesionego Pismem z dnia 18 grudnia 2017 r.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarządzeniem z 12 października 2018 r. pozostawił bez rozpoznania pisma z 18 grudnia 2017 r.
Sądu I instancji wyjaśnił, że pisma z 18 grudnia 2017 r. nie spełniały wymogów, o których mowa w art. 46 P.p.s.a, dlatego też konieczne stało się wezwanie skarżącego o podanie ich charakteru procesowego oraz ewentualnego przedmiotu zaskarżenia. Pomimo wezwania skarżący nie podał charakteru procesowego swoich pism z 18 grudnia 2017 r.
W ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wykonał zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z 11 kwietnia 2018 r. 10 sierpnia 2018 r. zostało bowiem wydane zarządzenie nakazujące ponowne doręczenie skarżącemu odpisu wyroku z 16 listopada 2017 r. wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej oraz z informacją, że skarżący na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d P.p.s.a. jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sąd podkreślił także, że nie nakazał ponownego doręczenia skarżącemu postanowienia z 15 listopada 2017 r. o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego z 5 października 2017 r., gdyż postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za prawidłowe i oddalił zażalenie skarżącego na to postanowienie.
Jednocześnie Sąd podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie został on wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z 15 listopada 2017 r. o odrzuceniu zażalenia ani do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Świadczy o tym fakt, że zażalenie na postanowienie z 15 listopada 2017 r. zostało przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który, jak to już zostało wyżej wskazane, postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r. je oddalił. Z kolei wyrok wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony najpierw 12 grudnia 2017 r., a później ponownie 28 sierpnia 2018 r. Poza tym skarżący wiedział, że w niniejszej sprawie, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. d P.p.s.a., jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, o czym dowiedział się z treści uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2017 r. sygn. akt I OPP 37/17.
Odnośnie zawartego w piśmie z 29 sierpnia 2018 r. wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie jego wniosku z 18 grudnia 2017 r. o uzupełnienie wyroku z 16 listopada 2017 r. Sąd I instancji stwierdził, że postanowieniem z 10 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił uzupełnienia swojego wyroku. Na postanowienie to skarżący nie wniósł zażalenia. Nie jest zatem możliwe ponowne rozpoznawanie wniosku skarżącego o uzupełnienie wyroku.
Wskazując na powyższe Sąd I instancji, na podstawie 49 § 2 P.p.s.a., zarządził o pozostawieniu pism z 18 grudnia 2017 r. bez rozpoznania.
Pismem z 31 października 2018 r. skarżący złożył zażalenie na ww. zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 października 2018 r. Skarżący podniósł, że "nie sposób zgodzić się z zakresem rozstrzygnięcia, jak i z zakresem uzasadnienia, a w tym przywołania wystąpienia sądowego, wzywającego stronę nie będącą kwalifikowanym prawnikiem i z pomocy takiego prawnika nie korzystającej (...)". Zdaniem skarżącego Sąd I instancji pozostawiając bez rozpoznania przedmiotowe pisma podjął działania wyłącznie w celu uchylenia się od zbadania "świadectw organu".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania (art. 49 § 2 P.p.s.a).
Wskazać należy, iż powołane przepisy znajdują zastosowanie tylko w przypadku takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu strony prawidłowego biegu, tj. wywołania przez pisma procesowego właściwych skutków procesowych.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji, wykonując wskazania zawarte w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OZ 318/18, pismem z 22 sierpnia 2018 r. wezwał skarżącego do wskazania charakteru procesowego oraz ewentualnego przedmiotu zaskarżenia pism z 18 grudnia 2017 r. W nadesłanym w odpowiedzi na ww. wezwanie piśmie z 29 sierpnia 2018 r. skarżący odniósł się do wytycznych wskazanych w ww. postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2018 r., jak również wniósł o ponowne rozpoznanie wniosku o uzupełnienie wyroku, jednakże nie wyjaśnił zarówno charakteru procesowego, jak też nie podał przedmiotu zaskarżenia przedmiotowych pism z 18 grudnia 2018 r. Dlatego też z uwagi, iż skarżący pomimo wezwania wystosowanego na podstawie art. 49 P.p.s.a., nie sprecyzował swoich żądań, stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy niemożliwym było nadanie dalszego biegu pismom z 18 grudnia 2017 r.
Podkreślenia wymaga, że Sąd nie może domniemywać intencji skarżącego i w przypadku braku możliwości odczytania treści pisma decydować za stronę, jakie było jej żądanie. Tym samym, skoro treść pism z 18 grudnia 2017 r. nie pozwalała na jednoznaczne ustalenie żądania skarżącego, na co wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OZ 318/18, to Sąd I instancji nie mógł podjąć czynności wynikających z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji niewykonanie przez skarżącego wezwania Sądu, tj. nieusunięcie braków formalnych pism z 18 września 2018 r., stanowiło obligatoryjną podstawę do pozostawienia ich bez rozpoznania.
Jednocześnie odnosząc się do kwestii podnoszonej w zażaleniu, że wezwanie zostało skierowane do skarżącego, który nie jest prawnikiem i który nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika podnieść należy, że zgodnie z art. 34 P.p.s.a strony mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W niniejszej sprawie skarżący nie ustanowił pełnomocnika, jak również nie złożył wniosku o przyznanie mu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, do czego był uprawniony, tym samym wezwanie z 22 sierpnia 2018 r. prawidłowo zostało skierowane bezpośrednio do niego. Ponadto zwrócić należy uwagę, że wezwanie z 22 sierpnia 2018 r. było sformułowane w jasny i zrozumiały sposób, zatem nie wymagało od skarżącego znajomości pojęć, czy sformułowań zaczerpniętych z języka prawniczego, czy też wiedzy prawniczej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.