Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a" - postanowieniem z dnia 10 października 2013 r. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A. W. i J. S. na decyzję Kolegium Odwoławczego przy Z. z dnia [...]listopada 1992 r., dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1976 r.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, za zawieszeniem ww. postępowania przemawiała okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 204/12 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "czy art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie w jakim z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji na podstawie, której strona nabyła prawo lub ekspektatywę prawa, nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia jej nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a. jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności". Biorąc zatem pod uwagę przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, Sąd Wojewódzki uznał, że rozstrzygnięcie powyższego zagadnienia będzie miało wpływ na wynik toczącego się postępowania.
Sąd Wojewódzki zwrócił ponadto uwagę, że ekonomia procesowa, a także względy sprawiedliwości przemawiały za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją lub aktami wyższego rzędu aktu normatywnego, które stanowić może podstawę do wydania orzeczenia w zakresie objętym roszczeniami skarżących. Ponadto celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego została przeanalizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją (art. 145a k.p.a.), jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 p.p.s.a.) na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu.
A. W. i J. S., w złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zażaleniu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, zakwestionowali jego prawidłowość.
Podnoszone przez skarżących zarzuty w istocie sprowadzały się do twierdzenia, iż skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego powyższego pytania prawnego nie miało wpływu na zawieszone postępowanie i brak było podstaw uzasadniających wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, skoro istniały inne niż wymienione w powołanym pytaniu przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności kontrolowanej przez Kolegium Odwoławcze przy Z. decyzji.
Zdaniem skarżących, jeżeli zostanie wypełniona chociażby jedna z przesłanek wymienionych w punktach 2, 5, lub 6 art. 156 § 1 k.p.a. wówczas należy stwierdzić nieważność takiej decyzji bez względu na to, kiedy ona została wydana. Skarżący wskazywali, iż decyzja z dnia [...] czerwca 1976 r. została wydana w stosunku do osoby zmarłej. Powoływana decyzja jest zatem obarczona szeregiem wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2, i 5 k.p.a., albowiem została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały. Istnieją zatem inne, niż opisana w pkt. 2 art. 156 § 1 k.p.a. wady, które mogły stanowić podstawę stwierdzenia jej nieważności. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje przy tym terminu przedawnienia w stosunku do podstawy wymienionej w art. 156 § 1 pkt 5. Bez względu zatem na czas w jakim została wydana decyzja wypełniająca w/w przesłankę, należało przyjąć, że jest ona nieważna. Wskazany przepis mógł przy tym stanowić samodzielną podstawę stwierdzenia tej okoliczności. Podkreślano także, że ww. akt nie wywołał nieodwracalnych skutków prawnych.
Skarżący zwrócili przy tym uwagę, że do Trybunału Konstytucyjnego nie zostało dotychczas skierowane żadne pytanie prawne co do zgodności z Konstytucją art. 156 § 1 pkt 5) k.p.a.
Ich zdaniem, przepis art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a nie wprowadza także obowiązku, a tylko możliwość zawieszenia postępowania. Rozważenie zaś zastosowania tej instytucji wymaga uwzględnienia konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Nawet w przypadku złożenia wniosku o zbadanie zgodności przepisu z Konstytucją, Sąd miał obowiązek ustalić celowość ewentualnego zawieszenia postępowania. W przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu strona może bowiem złożyć wniosek o wznowienie postępowania, tym samym jej interes prawny jest zabezpieczony.
Skarżący podkreślili, iż dotychczas przedstawili szereg zarzutów świadczących o rażącym naruszeniu prawa z jakim wydana została decyzja z dnia [...] czerwca 1976 r. Dotyczą one naruszenia art. 156 § 1 pkt.
- i pkt 5) k.p.a. Zagadnienie prawne przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu dotyczy przy tym art. 156 § 2 k.p.a. natomiast nie dotyczy art. 156 § 1 pkt 2) i pkt 5) k.p.a. Zatem zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie ma żadnego uzasadnienia. Nie występuje w tym przypadku związek między przedstawionym Trybunałowi zagadnieniem i przedmiotową sprawą. Przy wydaniu w/w decyzji z dnia [...] czerwca 1976 r. doszło do rażącego naruszenia prawa w wielu aspektach. Jego zakres jest obszerny i zdaniem skarżących w pełni wystarczający do samodzielnego dokonania ustaleń potrzebnych do wydania w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, iż Sąd Wojewódzki, zawieszając postępowanie z uwagi na przedstawienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego - nie przytoczył w pełni poprawnie sentencji wydanego w tym przedmiocie orzeczenia. Nie uwzględnił bowiem okoliczności, że w sentencji postanowienia z dnia 18 września 2013 r. – na mocy postanowienia z dnia 2 października 2013 r. – Sąd sprostował oczywistą omyłkę pisarską w ten sposób, iż w drugim wierszu od dołu słowa "art. 156 § 2 k.p.a." zastąpiono słowami " art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.". W rezultacie pytanie skierowane do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą akt I SA/Wa 204/12 nosi brzmienie: "czy art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.) w zakresie, w jakim z uwagi na znaczny upływ czasu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji na podstawie, której strona nabyła prawo lub ekspektatywę prawa, nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia jej nieważności z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175; zm. z 1998 r. Nr 147, poz. 962)".
Zatem pytanie to odnosiło się jedynie do przesłanek nieważnościowych decyzji, określonych w ww. przepisie
Ponadto nawet ustalenie, że wydane na skutek powyższego pytania rozstrzygnięcie Trybunału mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, nie zwalniało Sądu Wojewódzkiego od rozważenia, czy na tle tej konkretnej sprawy, zawieszenie postępowania jest uzasadnione. Zawieszenie postępowania, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1-4 P.p.s.a. nie ma bowiem charakteru obligatoryjnego. W każdym zatem przypadku rzeczą sądu, rozważającego wydanie w tym przedmiocie orzeczenia, pozostaje przeanalizowanie wszystkich okoliczności sprawy, przemawiających za zawieszeniem postępowania, jak również, przeciwko wydaniu takiego rozstrzygnięcia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie przedmiotowej sprawy wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w wyniku przedstawienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ww. pytania prawnego nie powinno stanowić podstawy determinującej treść zaskarżonego postanowienia. Podnoszone przez skarżących okoliczności, związane ze śmiercią B. S., w kontekście wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1976 r., mogą bowiem również świadczyć o istnieniu innych przesłanek nieważnościowych, niż określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a które Kolegium Odwoławcze przy Z., wydając decyzję w toczącym się wówczas pod Nr. [...] postępowaniu administracyjnym, powinno było uwzględnić.
Po za tym Sąd rozważający możliwość zawieszenia postępowania sądowego w rozpoznanej sprawie musi mieć także na uwadze, że dotyczy ona skargi A. W. i J. S. na decyzję z dnia [...] listopada 1992 r., co w oczywisty sposób przekłada się na czasokres trwania całego postępowania, co z kolei może skutkować dalszymi negatywnymi konsekwencjami.
Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, iż Sąd Wojewódzki bezzasadnie zawiesił toczące się przed nim postępowanie sądowe.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.