Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt: II SA/Łd 630/18 odrzucił skargę kasacyjną S.N. od postanowienia tego Sądu z dnia 10 lipca 2018 r., odrzucającego skargę S.N. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z [..] maja 2018 r., znak: [..], w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania pisma skarżącego zatytułowanego "Odwołanie od decyzji MOPS z dnia [..] marca 2018 r.".
Pismem z dnia 1 października 2018 r. skarżący wniósł na powyższe postanowienie zażalenie, jednocześnie podnosząc, że wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego dotyczy jakości sporządzonej skargi kasacyjnej i zgodności z prawem, a nie jej fizycznego sporządzenia przez osobę będącą adwokatem czy radcą prawnym. Skarżący stwierdził, że w sprawie doszło do wielu manipulacji i dlatego nie zgadza się na wprowadzenie dodatkowych manipulacji przez adwokata czy radcę prawnego. W ocenie skarżącego nikt mu nie gwarantuje, że adwokat, czy radca prawny, nie będzie działał na jego szkodę. Zdaniem skarżącego ma on prawo prowadzić wszystkie swoje sprawy osobiście i bez adwokata, również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym – w jego ocenie – nie doszło do naruszenia art. 175 p.p.s.a., a ponadto sąd nie stwierdził żadnych innych braków skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt: II SA/Łd 630/18, odrzucił zażalenie wskazując, że nie spełnia ono wymogu tzw. "przymusu adwokacko-radcowskiego" określonego w art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej: p.p.s.a.), bowiem nie zostało ono sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym. Oznacza to, że sporządzone osobiście przez skarżącego zażalenie jest niedopuszczalne.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie podnosząc, że nie został jeszcze rozpoznany jego wniosek o wyłączenie sędziego WSA Renaty Kubot-Szustowskiej, która orzekała w w/w postanowieniu z dnia 6 listopada 2018 r. Wskazał, że sędziowie objęci wnioskiem mogą wykonywać tylko czynności niezbędne, co już samo w sobie uzasadnia uchylenie tego postanowienia.
Ponadto skarżący wskazał, że w art. 194 § 4 p.p.s.a. jest mowa o powinności, a nie obowiązku. Podkreślił, że nie ma prawa, które może go przymusić do korzystania z usług adwokata lub radcy prawnego. Dodał, że Sąd nie sprawdził, czy w sprawie nie zostały naruszone prawa człowieka.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.18 § 1 pkt 6 i 6a p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, tj. w dniu 6 listopada 2018 r., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a).
Wskazać należy, że odrzucenie przez Sąd I instancji skargi kasacyjnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie jest równoznaczne z jej rozpoznaniem w znaczeniu, o jakim stanowi art. 18 § 1 pkt 6 powołanej ustawy. Przedmiotem postępowania Sądu I instancji nie była bowiem sprawa sądowoadministracyjna w rozumieniu materialnoprawnym, lecz kwestia dopuszczalności skargi kasacyjnej, a więc zagadnienie procesowe. Przepis ten dotyczy przede wszystkim sytuacji, w której sędzia wydał orzeczenie w pierwszej instancji, a następnie miałby je kontrolować w II instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt: I OZ 1/13). Skarżący błędnie utożsamia kontrolę zachowania wymagań formalnych skargi kasacyjnej z jej oceną merytoryczną. Odrzucenie skargi kasacyjnej wyklucza badanie jej zasadności, jest jedynie formalnym skutkiem badania dopuszczalności skargi kasacyjnej. W toku oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej (zażalenia), a więc też zastosowania właściwej formy zaskarżenia, może wziąć udział sędzia, który wcześniej zasiadał w składzie sądu wydającego inne orzeczenie w tej sprawie, nawet kończące. Należy w tym miejscu wskazać na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego składu siedmiu sędziów z dnia 23 maja 2005 r., sygn. akt: I OPS 3/05, gdzie NSA wyraził pogląd, że sędzia, który w wojewódzkim sądzie administracyjnym brał udział w wydaniu wyroku, zaskarżonego następnie skargą kasacyjną, nie jest wyłączony na podstawie art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. od badania w trybie art. 178 tej ustawy, czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne, w tym także od udziału w wydaniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Stanowisko to odnosi się także do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Powyższe oznacza, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia mogła brać udział sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska.
Przechodząc do oceny zasadności odrzucenia zażalenia, wskazać należy, że art. 194 § 4 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny określa, iż zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno zostać sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, wskazując jednocześnie, iż odpowiednie zastosowane znajduje art. 175 § 2 i § 3 p.p.s.a., w którym określony został katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący przy doręczeniu odpisu postanowienia z dnia 6 września 2018 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej został prawidłowo pouczony o sposobie i trybie zaskarżenia tego orzeczenia (pkt 5 pouczenia). Pomimo tego jednak skarżący sporządził osobiście zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2018 r., którym odrzucona została jego skarga kasacyjna. Podkreślić natomiast należy, że sporządzenie zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną przez podmiot do tego nieuprawniony jest brakiem nieusuwalnym, co znaczy, że nie podlega konwalidacji w trybie art. 49 p.p.s.a.
Skoro zatem w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało sporządzone przez nieuprawniony do tego podmiot, to za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu I instancji o jego odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
----------------------- 2