Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2862/14 w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2014r. sygn. I SA/Wa 2862/14 oddalającym skargę P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego, skarżący wnioskiem z dnia 27 stycznia 2015 r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.
Wniosek powyższy rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt. I SA/Wa 2862/14.
Postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 20 marca 2015 r.
W dniu 27 marca 2015 r. skarżący złożył sprzeciw od przedmiotowego postanowienia z dnia 4 marca 2015 r.
Sąd I instancji wskazał, że z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę w wysokości 1.720,00 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że pracuje na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony do dnia 30 czerwca 2016 r. i jego wynagrodzenie netto wynosi około 1.280,00 zł. Ponadto, jest ono zajęte przez komornika sądowego. Wnioskodawca podał, że wynajmuje pokój, bez formalnej umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości 600,00 zł miesięcznie. Oświadczył, że ponosi także stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie 112,00 zł brutto, opłat za telefon komórkowy w wysokości około 40,00 zł, za internet bezprzewodowy w wysokości około 50,00 zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości około 800,00 zł. Wnioskodawca podał, że na zakup żywności i środków czystości pozostaje mu kwota w wysokości około 450,00 zł miesięcznie.
W ocenie wnioskodawcy, nie jest on w stanie samodzielnie skutecznie bronić swoich praw przed sądem, zaś brak środków finansowych nie pozwala mu ponieść kosztów działania pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Skarżący zaznaczył jednocześnie, że z jego udziałem toczy się obecnie kilka postępowań sądowych.
Zarządzeniem z dnia 29 maja 2015 r. został wezwany do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., oraz wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu zakreślono wnioskodawcy 7 – dniowy termin, od daty otrzymania wezwania, do nadesłania ww. dokumentów. Wnioskodawca otrzymał powyższe wezwanie w dniu 15 czerwca 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), na które nie odpowiedział, nie nadesłał żądanych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.
Pomimo upływu terminu wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Pozyskanie ww. dodatkowych informacji umożliwić miało ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach.
Sąd I instancji wskazał, że z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy niepotwierdzona została wysokość dochodów osiąganych obecnie, jak i uzyskanych w 2014 r. przez wnioskodawcę; nieustalona pozostaje także okoliczność prowadzenia wobec wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego. Niewyjaśniona jest również kwestia posiadania przez wnioskodawcę kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości posiadanych na nich środków.
Sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została zatem w ocenie Sądu I instancji dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Wnioskodawca nie wykazał tym samym, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji okoliczność, że wnioskodawca uczestniczy w wielu (około 80 w Wydziale I) postępowaniach nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. W konkretnym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to w ocenie Sądu I instancji konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący i wnosząc o jego uchylenie w całości, wskazał, że nie zgadza się z postanowieniem bo zostało wydane w sposób niekorzystny dla niego, nie zostały wzięte po uwagę wszelkie możliwe aspekty zgłoszonej sprawy, podtrzymuje wcześniejsze stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie WSA w Warszawie pismem z dnia 4 lutego 2015 r. wezwał P. S. do złożenia dokumentów mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych. Wezwania tego P. S. jednak nie wykonał. Wnioskodawca nie przedstawił zatem niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Brak takich danych uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 P.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że WSA w Warszawie zaskarżonym postanowieniem zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.